Του Δρος Κωνσταντίνου Φελλά*
Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, η ενσωμάτωση του τρίπτυχου περιβαλλοντικής, κοινωνικής και εταιρικής διακυβέρνησης (ESG – Environmental, Social and Governance) αποτελεί σήμερα αναγκαιότητα για τη βιώσιμη ανάπτυξη μιας επιχείρησης. Οι καταναλωτές, οι επενδυτές και οι εργαζόμενοι στρέφονται πλέον σε οργανισμούς που επιδεικνύουν κοινωνική υπευθυνότητα, περιβαλλοντική συνείδηση και διαφάνεια. Η εφαρμογή των προαναφερόμενων τριών στρατηγικών ESG ενισχύει την ανταγωνιστικότητα μιας επιχείρησης, μειώνει τους κινδύνους και ανοίγει δρόμους για πρόσβαση σε βιώσιμη χρηματοδότηση.
Ως αποτέλεσμα, η εξέλιξη αυτή αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιβίωση και την ανάπτυξη των κυπριακών επιχειρήσεων. Οι κυπριακές επιχειρήσεις πρέπει να ακολουθήσουν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, να λειτουργούν με διαφάνεια και κοινωνική ευθύνη, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση ενός οικονομικού μοντέλου το οποίο σέβεται το περιβάλλον και τους ανθρώπους.
Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση
Οι τρεις διαστάσεις του ESG αντικατοπτρίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις οφείλουν να λειτουργούν σε ένα νέο πλαίσιο οικολογικής ισορροπίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και χρηστής διακυβέρνησης:
• Environmental (Περιβάλλον): Στοχεύει στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος μέσα από εξοικονόμηση ενέργειας, ανάπτυξη κυκλικής οικονομίας, ανακύκλωση, βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων και μείωση εκπομπών ρύπων. Οι επιχειρήσεις καλούνται να ενσωματώσουν καινοτόμες πράσινες τεχνολογίες και να αναπροσαρμόσουν τα επιχειρησιακά μοντέλα τους με βάση την αρχή της αειφορίας.
• Social (Κοινωνία): Εστιάζει στον άνθρωπο. Προάγει την ισότητα, την ένταξη, τη διαφοροποίηση και την ενδυνάμωση των εργαζομένων, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την ασφάλεια και την ευημερία τους. Οι επιχειρήσεις με κοινωνική συνείδηση συμβάλλουν στη συνοχή των κοινοτήτων στις οποίες δραστηριοποιούνται, επενδύοντας σε εκπαίδευση, ευκαιρίες απασχόλησης και κοινωνικές πρωτοβουλίες.
• Governance (Διακυβέρνηση): Επικεντρώνεται στη διαφάνεια, στην ηθική και στην υπεύθυνη λήψη αποφάσεων. Η χρηστή διακυβέρνηση αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ESG, διασφαλίζοντας ότι οι οργανισμοί λειτουργούν με συνέπεια, λογοδοσία και υπευθυνότητα απέναντι στους μετόχους, τους εργαζομένους και την κοινωνία.
Οι επιχειρήσεις οι οποίες υιοθετούν ολοκληρωμένες πρακτικές ESG διασφαλίζουν την κοινωνική αναγνώριση και αυξάνουν την προσέλκυση επενδύσεων και ταλέντων. Η μετάβαση αυτή απαιτεί κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό, ικανό να εφαρμόσει έγκαιρα και αποτελεσματικά τις πρακτικές βιωσιμότητας.
Ο ρόλος της ΑνΑΔ
Σε αυτό το πλαίσιο, αναδεικνύεται ο σημαντικός ρόλος που καλείται να διαδραματίσει η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού Κύπρου (ΑνΑΔ). Να καλλιεργήσει τις γνώσεις και δεξιότητες του αύριο, να διαμορφώσει μια νέα κουλτούρα εταιρικής υπευθυνότητας και να ενισχύσει το κοινωνικό αποτύπωμα των κυπριακών επιχειρήσεων μέσω της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού τους. Η μετάβαση δεν είναι μόνο ψηφιακή. Είναι κοινωνική, πράσινη και ανθρώπινη. Το 2026 αποτελεί κομβικό σημείο, όπου η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Για δεκαετίες, η επιτυχία μιας επιχείρησης μετριόταν σχεδόν αποκλειστικά με οικονομικούς δείκτες: κέρδη, ανάπτυξη, μερίδιο αγοράς. Σήμερα, όμως, τα κριτήρια ESG επαναπροσδιορίζουν την έννοια της απόδοσης. Η βιωσιμότητα, η κοινωνική υπευθυνότητα και η εταιρική διαφάνεια γίνονται εξίσου σημαντικές με τα οικονομικά αποτελέσματα. Οι επενδυτές πλέον εξετάζουν τους δείκτες ESG πριν αποφασίσουν πού θα επενδύσουν τα κεφάλαιά τους. Οι καταναλωτές επιλέγουν προϊόντα και υπηρεσίες από εταιρείες που δείχνουν σεβασμό στο περιβάλλον και στους εργαζομένους τους. Οι νέοι επαγγελματίες αναζητούν εργοδότες με όραμα και αξίες. Πλέον, όλοι γίνονται πιο απαιτητικοί και αναζητούν επιχειρήσεις με ουσιαστικό «κοινωνικό αποτύπωμα».
Το κοινωνικό αποτύπωμα στην πράξη
Το «κοινωνικό αποτύπωμα» δεν είναι ένας αφηρημένος όρος. Μετριέται μέσα από την ποιότητα ζωής των εργαζομένων, την πρόσβαση σε ευκαιρίες κατάρτισης, την ισότητα, την ένταξη στις νέες πράσινες και ψηφιακές δεξιότητες, καθώς και τη δίκαιη μετάβαση σε ένα βιώσιμο μέλλον. Η ΑνΑΔ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της μετάβασης, για να διασφαλίσει ότι το ανθρώπινο δυναμικό της Κύπρου δεν προσαρμόζεται απλώς, αλλά προηγείται και ταυτοχρόνως ηγείται των εξελίξεων.
Η ΑνΑΔ, ως ο αρμόδιος φορέας για την προώθηση της επαγγελματικής κατάρτισης στην Κύπρο, έχει αναπτύξει ένα σύγχρονο και ευέλικτο σύστημα κατάρτισης, το οποίο εύκολα προσαρμόζεται στις ραγδαίες εξελίξεις στην αγορά εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, λειτουργεί ένα σημαντικό φάσμα δραστηριοτήτων που προσφέρουν τη δυνατότητα στα άτομα να αποκτήσουν νέες και να αναβαθμίσουν υφιστάμενες γνώσεις και δεξιότητες σε μια μεγάλη ποικιλία θεμάτων, αλλά και να πιστοποιήσουν τα επαγγελματικά προσόντα τους. Τα διάφορα και ταυτόχρονα πρωτοπόρα Σχέδια της ΑνΑΔ καλύπτουν όλες τις διεργασίες των επιχειρήσεων, όλα τα επαγγέλματα και όλους τους τομείς της οικονομίας μας.
Ο άνθρωπος στο κέντρο της βιώσιμης ανάπτυξης
Σημειώνεται, ωστόσο, ότι η ΑνΑΔ δεν περιορίζεται πια στον παραδοσιακό ρόλο της κατάρτισης. Εξελίσσεται σε καταλύτη μιας νέας και ρηξικέλευθης κουλτούρας που θέτει τον άνθρωπο στο κέντρο της βιώσιμης ανάπτυξης. Η ΑνΑΔ, σε συνεργασία με τους αρμόδιους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς και τους κοινωνικούς εταίρους, δημιουργεί τις απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε:
• Οι εργαζόμενοι να διαθέτουν πράσινες δεξιότητες, όπως ενεργειακή αποδοτικότητα, περιβαλλοντική διαχείριση και βιώσιμη χρήση πόρων.
• Τα στελέχη να αναπτύξουν δεξιότητες υπεύθυνης διακυβέρνησης, με κατανόηση των δεικτών ESG και της σημασίας της εταιρικής διαφάνειας.
• Οι νέοι επαγγελματίες να ενταχθούν στην αγορά εργασίας, ενεργώντας ως φορείς αλλαγής και όχι ως παθητικοί εκτελεστές ρόλων.
Ενδεικτικά, στο πλαίσιο των προγραμμάτων για απόκτηση δεξιοτήτων που σχετίζονται με την πράσινη οικονομία, υλοποιούνται προγράμματα κατάρτισης με θέματα την ανάπτυξη αειφόρου στρατηγικής εταιρείας, ESG και έκθεση βιωσιμότητας, βιωσιμότητα στην επισιτιστική βιομηχανία και διαχείριση σπατάλης τροφίμων. Παράλληλα, πραγματοποιούνται προγράμματα που αφορούν συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, κυκλική οικονομία φωτοβολταϊκών συστημάτων: ευκαιρίες για επισκευή, επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση και πολλά άλλα. Οι δεξιότητες αυτές δεν αφορούν μόνο εξειδικευμένους ρόλους. Αφορούν οριζόντια όλο το φάσμα των επαγγελμάτων, από την παραγωγή και τον τουρισμό μέχρι την τεχνολογία και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Η Κύπρος μπροστά στην πρόκληση των ευρωπαϊκών προτύπων
Οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για το ESG και την Πράσινη Συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβάλλουν στην αγορά εργασίας να κινηθεί με ταχύτητα και διορατικότητα. Για να μπορέσουν οι κυπριακές επιχειρήσεις να ανταγωνιστούν στο διεθνές περιβάλλον, πρέπει να επενδύσουν σε ανθρώπινο δυναμικό που κατανοεί, εφαρμόζει και αξιοποιεί στην πράξη τις αρχές της βιωσιμότητας.
Ολιστική υιοθέτηση του τρίπτυχου ESG σημαίνει μετάβαση από την παθητική συμμόρφωση με πρότυπα σε ενεργό ηγεσία, στην υλοποίηση κοινωνικά υπεύθυνων πρακτικών. Για τις κυπριακές επιχειρήσεις, το 2026 μπορεί να αποτελέσει χρονιά ορόσημο, όπου η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό θα μετατρέπεται σε πραγματική επιχειρηματική αξία. Σε μια περίοδο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη, η πράσινη ενέργεια και η ψηφιακή οικονομία αλλάζουν ριζικά τα δεδομένα, η επένδυση στις ανθρώπινες δεξιότητες είναι η πιο ασφαλής και στρατηγική επιλογή. Το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι αυτό που θα καθορίσει αν η Κύπρος θα ακολουθήσει τις εξελίξεις ή θα τις διαμορφώσει.
Το ESG 2026 δεν είναι απλώς ένας χρονικός στόχος. Είναι μια κοινωνική και επιχειρηματική πρόσκληση/πρόκληση που απαιτεί συλλογική προσπάθεια και επένδυση στον πιο σημαντικό πόρο κάθε επιχείρησης, που δεν είναι άλλος από το ανθρώπινο δυναμικό της. Είναι μια μοναδική ευκαιρία να αναδείξουμε τις αξίες που χαρακτηρίζουν την κυπριακή κοινωνία: την αλληλεγγύη, την καινοτομία, τον σεβασμό στον άνθρωπο, την οικογένεια και το περιβάλλον. Αποτελεί τη νέα βάση πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και η κοινωνική συνοχή της Κύπρου.
Η ΑνΑΔ, με όραμα και αποφασιστικότητα, στηρίζει τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους στη διαδρομή προς ένα ελπιδοφόρο μέλλον βιώσιμης προόδου. Η εκπαίδευση και κατάρτιση σε θέματα ESG δεν είναι πολυτέλεια, αλλά κινητήριος δύναμη μετασχηματισμού του μέλλοντος της κοινωνίας μας.
*Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού Κύπρου (ΑνΑΔ)
Διαβάστε επίσης: ΕΚΕ και Βιώσιμη Ανάπτυξη στην KPMG Κύπρου: Μια ολιστική προσέγγιση που διαμορφώνει το αύριο