Του Θεόδωρου Λουκαΐδη*
Σε μια εποχή που η τεχνολογία αλλάζει τον κόσμο με ταχύτητες που δεν έχουμε ξαναζήσει, η Κύπρος κάνει σταθερά βήματα προς ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Από μια μικρή νησιωτική οικονομία στη Μεσόγειο, μετατρέπεται σε κόμβο καινοτομίας, επιχειρηματικότητας και τεχνολογίας, κτίζοντας καθημερινά τις υποδομές και το ανθρώπινο κεφάλαιο που χρειάζονται για να στηρίξουν αυτή τη μετάβαση.
Στον πυρήνα αυτής της πορείας βρίσκεται ένα στοιχείο που καθορίζει τη δυναμική κάθε σύγχρονης οικονομίας: τα οικοσυστήματα καινοτομίας. Πρόκειται για ένα «ζωντανό» δίκτυο επιχειρήσεων, πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, επενδυτών, παρόχων υπηρεσιών και δημόσιων φορέων, των οποίων οι σχέσεις και οι αλληλεπιδράσεις δημιουργούν το περιβάλλον όπου οι ιδέες γεννιούνται, δοκιμάζονται και μετατρέπονται σε λύσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η γνώση κυκλοφορεί ελεύθερα, οι συνεργασίες δημιουργούν αξία και οι άνθρωποι γίνονται φορείς αλλαγής. Όσο πιο ανοικτό, συνδεδεμένο και υποστηρικτικό είναι το οικοσύστημα, τόσο πιο γρήγορα μπορεί να μετατρέψει τη δημιουργικότητα σε πραγματική καινοτομία.
Γιατί τα οικοσυστήματα καινοτομίας είναι κρίσιμα
Οι ισχυρές οικονομίες οικοδομούνται πάνω στην ικανότητά τους να καινοτομούν. Τα οφέλη πολλαπλά:
Οικονομική Διαφοροποίηση: Τα οικοσυστήματα καινοτομίας δημιουργούν νέους τομείς με προοπτικές υψηλής ανάπτυξης που διαφοροποιούν το μείγμα της οικονομίας και ενισχύουν την ανθεκτικότητα της οικονομίας.
Δημιουργία θέσεων εργασίας σε τομείς αιχμής και ανάπτυξη ταλέντου: Μέσα από τη στήριξη της επιχειρηματικότητας, τα οικοσυστήματα προσελκύουν επενδύσεις και διανοίγουν νέες προοπτικές απασχόλησης. Προσφέρουν ουσιαστικές ευκαιρίες σταδιοδρομίας, διατηρώντας ταλέντα στη χώρα αλλά και προσελκύοντας ακόμη περισσότερα. Ταυτόχρονα, προάγουν τη συνεργασία μεταξύ ακαδημαϊκής κοινότητας και επιχειρήσεων, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ έρευνας και εμπορικής αξιοποίησης. Καλλιεργούν ένα εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό έτοιμο να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του αύριο.
Επιτάχυνση Υιοθέτησης Τεχνολογιών: Αυτά τα οικοσυστήματα λειτουργούν ως εφαλτήρια για αναδυόμενες τεχνολογίες, επιτρέποντας την ταχύτερη ενσωμάτωση καινοτομιών όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Κβαντική Υπολογιστική και τα προηγμένα υλικά στις κύριες Βιομηχανίες και στις Δημόσιες Υπηρεσίες.
Βελτίωση Ποιότητας Ζωής: Με την προώθηση της καινοτομίας στην υγεία, την εκπαίδευση, τις μεταφορές και τη βιωσιμότητα, συμβάλλουν σε έναν πιο υγιή πληθυσμό, πιο έξυπνες πόλεις, καθαρότερα περιβάλλοντα και πιο ισότιμη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.
Δημιουργία Δευτερογενών Επιπτώσεων σε Διάφορους Τομείς: Τα οικοσυστήματα καινοτομίας δεν λειτουργούν απομονωμένα. Οι ανακαλύψεις σε έναν τομέα, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Βιοτεχνολογία ή η Επιστήμη Υλικών, συχνά πυροδοτούν εξελίξεις σε άλλους, από τη γεωργία έως την εφοδιαστική αλυσίδα και τη δημόσια υγεία. Αυτές οι διατομεακές επιδράσεις επιταχύνουν την πρόοδο, ενισχύουν την παραγωγικότητα και προάγουν απροσδόκητες συνεργασίες που πολλαπλασιάζουν τον συνολικό αντίκτυπο του οικοσυστήματος.
Η Κύπρος ανεβαίνει επίπεδο
Τα τελευταία χρόνια, το εθνικό οικοσύστημα καινοτομίας έχει κάνει άλματα προόδου. Η Κύπρος κατατάσσεται πλέον στην 25η θέση παγκοσμίως στον Global Innovation Index 2025, ανεβαίνοντας τέσσερις θέσεις σε σχέση με το 2020. Παράλληλα, βρίσκεται στην κατάταξη των 40 πιο δυναμικών StartUp οικοσυστημάτων παγκοσμίως, σύμφωνα με το StartUp Blink. Η πρόοδος αποτυπώνεται με απτά παραδείγματα.
Πριν από λίγα χρόνια, ποιος θα φανταζόταν ότι η Κύπρος θα είχε εταιρείες βιοτεχνολογίας και ιατρικής τεχνολογίας που εξάγουν προϊόντα σε διεθνείς αγορές;
Σήμερα, αυτό είναι πραγματικότητα. Επιχειρήσεις αντλούν ιδιωτικές επενδύσεις, απασχολούν εκατοντάδες επιστήμονες και προσφέρουν ευκαιρίες σε νέους και νέες να εργαστούν στο αντικείμενο που σπούδασαν. Ιδρυτές που ξεκίνησαν από το ερευνητικό εργαστήριο και έφτασαν στην αγορά, με τη στήριξη του ΙδΕΚ, δείχνουν τον δρόμο.
Στις ψηφιακές τεχνολογίες, το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας μετατρέπει τη γνώση σε προϊόντα και υπηρεσίες που αλλάζουν το παιχνίδι στις διεθνείς αγορές.
Από τα Ηλεκτρονικά Παιχνίδια και τις Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες, μέχρι τα Ακίνητα, τις Κατασκευές, τον Αθλητισμό, την Εκπαίδευση, τη Ναυτιλία, την Κυβερνοασφάλεια και τις Κυπριακές Επιχειρήσεις δημιουργούν λύσεις που κάνουν τη διαφορά, αξιοποιώντας και τις ευκαιρίες που παρέχει το ΙδΕΚ. Το γεγονός ότι προϊόντα τους παρουσιάζονται από κορυφαίους διεθνείς αναλυτές στις εκθέσεις τους, αποτελεί επιστέγασμα των προσπαθειών και απόδειξη ότι η χώρα μας μπορεί να πρωταγωνιστήσει.
Και δεν σταματάμε εδώ. Διαστημικές τεχνολογίες, πράσινες και καθαρές τεχνολογίες, τεχνολογίες διττής χρήσης, προηγμένα υλικά, το φάσμα της καινοτομικής δραστηριότητας στην Κύπρο συνεχίζει να μας εκπλήσσει.
Αυτό είναι το νέο πρόσωπο της Κύπρου: μια χώρα που επενδύει στη γνώση και στην καινοτομία. Μια χώρα που μπορεί και πρέπει να κοιτάζει μπροστά!
Future Founders Academy: Επενδύοντας στους ανθρώπους που θα διαμορφώσουν το μέλλον
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το νέο πρόγραμμα του ΙδΕΚ, Future Founders Academy, το οποίο απευθύνεται σε νέους και νέες έως τρία χρόνια μετά το πτυχίο τους, που διαμένουν στη Κύπρο και θέλουν να μετατρέψουν μιαν ιδέα σε επιχειρηματική δράση.
Το πρόγραμμα προσφέρει στους συμμετέχοντες όλα τα απαραίτητα εργαλεία για τα πρώτα τους βήματα: Χρηματοδότησης έως €25.000, εκπαίδευση στην καινοτόμο επιχειρηματικότητα και υποστηρικτικές υπηρεσίες, μειώνοντας το ρίσκο των πρώτων βημάτων.
Η διαδικασία υποβολής πρότασης ήταν απλή αλλά ουσιαστική: ένα τρίλεπτο βίντεο και μια σύντομη περιγραφή της ιδέας. Η ανταπόκριση ήταν εντυπωσιακή. Μέχρι την 8η Οκτωβρίου 2025, υποβλήθηκαν 32 προτάσεις με 12 από αυτές να επιλέγονται για χρηματοδότηση από εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό.
Το Future Founders Academy είναι πολύ περισσότερο από ένα χρηματοδοτικό εργαλείο, είμαι μια γέφυρα από την ιδέα στην πράξη. Ένα ασφαλές πλαίσιο για πειραματισμό, μάθηση και εξέλιξη. Γιατί το επόμενο κύμα καινοτομίας ξεκινά από τη νέα γενιά.
Η έρευνα ως θεμέλιο της καινοτομίας
Παράλληλα, το Ίδρυμα συνεχίζει να στηρίζει με συνέπεια την επιστημονική έρευνα, αναγνωρίζοντας ότι η καινοτομία απαιτεί και ισχυρό ερευνητικό υπόβαθρο. Ενδεικτικά, μέσα από τις πρόσφατες προσκλήσεις των Προγραμμάτων «Νησίδες Αριστείας» και «Μεταδιδάκτωρ», με συνολικό προϋπολογισμό άνω των €7,5 εκατομμυρίων, το ΙδΕΚ ενισχύει πρωτοποριακά ερευνητικά έργα και νέους επιστήμονες μεταδιδακτορικού επιπέδου σε τομείς αιχμής όπως οι Επιστήμες Ζωής, οι Φυσικές Επιστήμες και Μηχανική, καθώς και οι Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες.
Μέσα από τέτοιες δράσεις, ενδυναμώνεται η κυπριακή ερευνητική κοινότητα, καλλιεργείται η επιστημονική αριστεία και δημιουργούνται νέες ευκαιρίες απασχόλησης για επιστήμονες υψηλής εξειδίκευσης. Το ΙδΕΚ παραμένει σταθερά προσηλωμένο στη διασφάλιση ότι η Κύπρος θα συνεχίσει να παράγει γνώση, να προσελκύει ταλέντο και να μετατρέπει την έρευνα σε κινητήριο μοχλό προόδου και ανάπτυξης.
Ένα μέλλον που κτίζεται συλλογικά
Η μετάβαση της Κύπρου σε μια οικονομία βασισμένη στη γνώση δεν είναι έργο ενός φορέα ή μιας πολιτικής. Είναι συλλογική προσπάθεια, που απαιτεί συμμετοχή, ανοικτή σκέψη και διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ όλων των συντελεστών του οικοσυστήματος. Από την έρευνα έως την επιχειρηματικότητα, από τη δημόσια διοίκηση έως τους επενδυτές και την κοινωνία των πολιτών, η καινοτομία ανθεί μόνο όταν υπάρχει κοινό όραμα και αμοιβαία εμπιστοσύνη.
Η πορεία που έχουμε διαγράψει μέχρι σήμερα αποδεικνύει ότι η Κύπρος διαθέτει όλα τα απαραίτητα συστατικά για να συνεχίσει να πρωταγωνιστεί. Και όσο ενισχύουμε τη συνεργασία, καλλιεργούμε τη γνώση και εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους μας, τόσο πιο ισχυρά θα γίνονται τα θεμέλια για μια βιώσιμη και καινοτόμο κοινωνία.
* Γενικού Διευθυντή Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας
Διαβάστε επίσης: Μπορεί το αυστριακό μοντέλο κοινωνικής στέγασης να εφαρμοστεί στην Κύπρο;