Της Μαρίας Καραΐσκου
Έτος σημαντικών οικονομικών εξελίξεων χαρακτηρίζεται το 2025, τόσο για την Κύπρο όσο και για το παγκόσμιο. Η Κύπρος κλήθηκε να αλλάξει το φορολογικό της σύστημα μετά από δύο δεκαετίες, σε μία διαδικασία που εξελίχθηκε σε πεδίο αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων.
Τα ισχυρά δημοσιονομικά πλεονάσματα, η πτώση του δημόσιου χρέους και οι θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης διαμορφώνουν μια δυναμική και ανθεκτική πορεία για την κυπριακή οικονομία, μέσα σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, υπό το βάρος των συνεχιζόμενων πολέμων και των δασμών που ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος και ανατάραξαν το διεθνές εμπόριο.
Το 2025 ανέδειξε αντιφάσεις καθώς ο πληθωρισμός μηδενίστηκα αλλά το κόστος ζωής παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα, ως απόρροια των αυξήσεων που συσσωρεύτηκαν κατά τα προηγούμενα έτη, με την ακρίβεια σε βασικά αγαθά όπως τρόφιμα, ενέργεια και στέγαση να περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Η ανεργία πλησιάζει επίπεδα πλήρους απασχόλησης, ωστόσο σημειώθηκαν εργασιακές αναταραχές σε κρίσιμους τομείς, όπως η υγεία, η εκπαίδευση και τα λιμάνια. Στο καυτό θέμα της ΑΤΑ, μετά από μια μακρά περίοδο διαβουλεύσεων και μία τρίωρη παναπεργία με χιλιάδες εργαζόμενους στους δρόμους, υπογράφηκε μόνιμη συμφωνία. «Ανοικτό μέτωπο» στα εργασιακά για το 2026 παραμένει η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος.
Όσο αφορά το χρηματοπιστωτικό, οι εξαγορές και συγχωνεύσεις εντός του 2025, άλλαξαν τον τραπεζικό χάρτη.
Φορολογική μεταρρύθμιση μετά από δύο δεκαετίες
Δύο δεκαετίες μετά την τελευταία αναθεώρηση, η Κύπρος «κλείδωσε» το νέο φορολογικό της σύστημα. Η Ολομέλεια της Βουλής, στις 22 Δεκεμβρίου «άναψε» το πράσινο φως για τη φορολογική μεταρρύθμιση. Ανάμεσα στις αλλαγές, το αφορολόγητο εισόδημα ανεβαίνει στις €22.000, αναθεωρούνται οι φορολογικές κλίμακες και παρέχονται εκπτώσεις στους φορολογούμενους με παιδιά, φορο-ελαφρύνσεις στους τόκους εξυπηρετούμενων δανείων πρώτης κατοικίας και στα ενοίκια πρώτης κατοικίας καθώς και για ενεργειακές αναβαθμίσεις κύριας κατοικίας ή αγορά νέου ηλεκτρικού οχήματος.
Όσον αφορά στις επιχειρήσεις, ο εταιρικός φορολογικός συντελεστής αυξάνεται από12,5% στο 15%, καταργείται η λογιζόμενη διανομή μερίσματος και μειώνεται ο συντελεστής επιβολής έκτακτης αμυντικής εισφοράς επί της πραγματικής διανομής μερίσματος από 17% στο 5%.
Επιπλέον, η μεταρρύθμιση ενισχύει το Τμήμα Φορολογίας με μέτρα εισπραξιμότητας και πάταξης της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, καθώς η μελέτη του Κέντρου Οικονομικών Μελετών του Πανεπιστημίου Κύπρου (που ανέλαβε το έργο «Ολοκληρωμένος Φορολογικός Μετασχηματισμός») έδειξε ότι η μαύρη οικονομία βρίσκεται στο 23,7% του ΑΕΠ.
Η πρώτη παρουσίαση της φορολογικής μεταρρύθμισης έγινε στις 26 Φεβρουαρίου στο Προεδρικό Μέγαρο και τα νομοσχέδια τέθηκαν προς διαβούλευση στις 18 Ιούλιο. Ακολούθησε σωρεία αντιδράσεων από φορείς της οικονομίας και πολιτικά κόμματα, με τη μεταρρύθμιση να μετατράπηκε σε «πεδίο μάχης». Μεταξύ άλλων, επαγγελματικοί φορείς και σύνδεσμοι έκαναν λόγο για φορο-τρομοκρατία.
«Πρόνοιες που πλήττουν την επιχειρηματικότητα, την ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την προσέλκυση επενδύσεων, δεν θα γίνουν αποδεκτές», είχε αναφέρει η Πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αννίτα Δημητρίου στις 25 Αυγούστου.
Ο Υπουργός Οικονομικών, στις 27 Αυγούστου, είχε δηλώσει ότι αν η Βουλή «κουτσουρέψει» την μεταρρύθμιση, θα την αποσύρει.
«Αν δεν μπορέσουμε να έχουμε την σωστή φορολογική μεταρρύθμιση, εγώ δεν θα είμαι έτοιμος να καταθέσω μια φορολογική μεταρρύθμιση κουτσουρεμένη», τόνισε ο Μάκης Κεραυνός.
Το Υπουργείο Οικονομικών, με την ολοκλήρωση της διαβούλευση έλαβε εκατοντάδες σχόλια.
ΟΕΒ, ΚΕΒΕ, ΣΕΛΚ και Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος, μεταξύ άλλων, προειδοποιούσαν για την ανταγωνιστικότητα της Κύπρου, για πρόνοιες στα νομοσχέδια που αποτελούν παρεμβάσεις και εξέφρασαν διαφωνίες για την αύξηση του εταιρικού φόρου.
Το συνδικαλιστικό κίνημα εξέφραζε έντονες ανησυχίες καθώς το 50% των εργαζομένων που είναι κάτω από το αφορολόγητο εισόδημα, όχι μόνο δεν επωφελείται από την μεταρρύθμιση αλλά επιβαρύνεται περαιτέρω από τις έμμεσες φορολογίες.
Ακολούθησε κύκλος επαφών του Υπουργού Οικονομικών με τα κόμματα και με τους φορείς της οικονομίας. Το Υπουργείο προχώρησε σε αλλαγές στα νομοσχέδια, τα οποία, στις 29 Οκτωβρίου, πέρασαν από το Υπουργικό Συμβούλιο και ακολούθως κατατέθηκαν στη Βουλή.
Η Επιτροπή Οικονομικών, σε πολύωρες συνεδριάσεις, εξέτασε τα νομοσχέδια. Στην πρώτη συνεδρία παρόν ήταν ο Υπουργός Οικονομικών ο οποίος εμφανίστηκε δεκτικός σε αλλαγές που να μην αλλάζουν τη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης.
Στις 9 Δεκεμβρίου, ο Υπουργός Οικονομικών συναντήθηκε με τα κόμματα ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ και συμφώνησαν σε αλλαγές στα νομοσχέδια. Την επόμενη μέρα η Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής συνεδρίασε κεκλεισμένων των θυρών. ΑΚΕΛ, Οικολόγοι και ΕΛΑΜ εξέφρασαν φανερά την έντονη δυσαρέσκειά τους για την συνάντηση του Υπουργού με τον ΔΗΣΥ και τα κόμματα της συγκυβέρνησης, κάνοντας λόγο για αντιθεσμική συνάντηση και παρασκήνιο.
Τα κόμματα κατέθεσαν σειρά τροπολογιών και η μεταρρύθμιση οδηγήθηκε στην Ολομέλεια στις 22 Δεκεμβρίου και μετά από πολύωρη συνεδρίαση, εγκρίθηκε. Κατά τη διάρκεια της Ολομέλειας, οι τόνοι ανέβηκαν γύρω από τις προτάσεις και τροπολογίες του ΑΚΕΛ για φορολόγηση του πλούτου, οι οποίες εν τέλει δεν πέρασαν.
Ισχυρά δημόσια οικονομικά και πτώση χρέους
Ο πληθωρισμός για το 2025 αναμένεται να περιοριστεί στο 0,7%, σημαντικά πιο κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ για το 2026 προβλέπεται να φθάσει στο 2,1%.
Η Κύπρος συνεχίζει να καταγράφει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης παρά τις σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία λόγω των συνεχιζόμενων πολέμων και της δασμολογικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Το 2025, ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να κυμανθεί στο 3,2% και το 2026 στο 3,1%, αρκετά πιο πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωζώνης.
Η ανεργία κινείται σε χαμηλά επίπεδα και συνθήκες πλήρους απασχόλησης, και συγκεκριμένα στο 4,6% για το 2025, επίπεδο στο οποίο αναμένεται να παραμείνει και το 2026–2027, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών.
Βασικό χαρακτηριστικό των δημοσίων οικονομικών για το 2025 είναι τα ισχυρά πλεονάσματα που επιτρέπουν την πτώση του δημόσιου χρέους. Το δημοσιονομικό ισοζύγιο για το έτος 2025 εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί πλεονασματικό, ανερχόμενο ως ποσοστό του ΑΕΠ στο 3,4%, με πρόβλεψη διατήρησης πλεονάσματος και για έτος 2026.
Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, όπως ανέφερε ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός στην Ολομέλεια της Βουλής κατά την έναρξη της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026 (Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου) αναμένεται να περιοριστεί στο 50,9% το 2026, σε σύγκριση με 55,3% το 2025.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Υπουργός Οικονομικών ενώπιον της Ολομέλειας του Σώματος της Βουλής (04/12), τα πλεονάσματα αποτελούν συνειδητή πολιτική απόφαση σε μια περίοδο γεωπολιτικών προκλήσεων, για την αντιμετώπιση απρόσμενων γεγονότων.
Οίκοι Αξιολόγησης
Ο Οίκος Fitch, τον Νοέμβριο του 2025, βελτίωσε την προοπτική της κυπριακής οικονομίας σε «θετική», από «σταθερή» και διατήρησε την αξιολόγηση της Κυπριακής Δημοκρατίας στο επίπεδο «Α-».
Ο Διεθνής Οίκος Αξιολόγησης Moody’s, εξέδωσε ανακοίνωση περιοδικής αξιολόγησης χωρίς να προβεί σε οποιαδήποτε αλλαγή στην πιστοληπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο Οίκος διατήρησε την Κύπρο στην υφιστάμενη βαθμίδα «Α3», η οποία αντικατοπτρίζει το ψηλό επίπεδο ευμάρειας της χώρας και τους δυνατούς ρυθμούς ανάπτυξης. Υπενθυμίζεται ότι, ο Οίκος Moody’s κατέταξε την Κύπρο σε επενδυτική βαθμίδα Α το 2024, μετά από 13 χρόνια.
Αξιοσημείωτο ότι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην αξιολόγηση της Κύπρου (Εαρινή Δέσμη για την Κύπρο, Ιούνιος 2025), αφαίρεσε την Κύπρο από τις χώρες με μακροοικονομικές ανισορροπίες.
Μηδενικός πληθωρισμός αλλά η ακρίβεια επιμένει
Παρά την σημαντική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού η ακρίβεια, ειδικότερα σε βασικά καταναλωτικά αγαθά αλλά και στις υπηρεσίες, εξακολούθησε και το 2025 να επιβαρύνει τα νοικοκυριά. Ο πληθωρισμός μηδενίστηκε, ωστόσο, οι αυξήσεις που σημειώθηκαν τα προηγούμενα έτη, διατήρησαν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Ανησυχητική ήταν η παρατήρηση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου στην Ενδιάμεση Έκθεσή του για το 2025 (Ιούλης 2025), ότι τα νοικοκυριά στην Κύπρο αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις, εξαιτίας του κόστους ζωής και καταφεύγουν σε καταναλωτικά δάνεια για να ικανοποιήσουν καθημερινές ανάγκες.
Εξαιτίας της ακρίβειας, το 2025 ο μηδενικός συντελεστής ΦΠΑ σε βασικά αγαθά καθημερινής ανάγκης συνεχίστηκε. Πρόκειται για μέτρο που ξεκίνησε από το 2023 όταν ο πληθωρισμός ήταν σε υψηλά επίπεδα. Το Υπουργικό Συμβούλιο στις 29 Οκτωβρίου 2025 ενέκρινε τη διατήρηση του μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Αφορά προϊόντα όπως παιδικές πάνες, βρεφικό γάλα, πάνες ενηλίκων, προϊόντα γυναικείας υγιεινής, καθώς και φρούτα και λαχανικά.
Επιπλέον, εντός του 2025 συνεχίστηκε και η επιχορήγηση ρεύματος στις ευάλωτες ομάδες και στις επιχειρήσεις και με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 11 Νοεμβρίου, το μέτρο επεκτάθηκε μέχρι το τέλος του 2026.
Συνεχίστηκε η άνοδος στις τιμές των ακινήτων
Η άνοδος στις τιμές των ακινήτων συνεχίστηκε το 2025 σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) που δημοσιεύθηκαν τον Δεκέμβριο (Έκθεση του Δείκτη Τιμών Κατοικιών (ΔΤΚ) για το 3ο τρίμηνο του έτους).
Σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την ΚΤΚ, καταγράφηκε αύξηση 5% στις τιμές κατοικιών (οικίες και διαμερίσματα), 6,4% στις τιμές διαμερισμάτων και 2,6% στις τιμές οικιών.
Σύμφωνα με την Έκθεση, οι πιο πάνω εξελίξεις αντανακλούν την συνεχιζόμενη θετική πορεία της ζήτησης, στο πλαίσιο μετατόπισης των προτιμήσεων προς μικρότερα ακίνητα, δεδομένου του αυξημένου κόστους κατασκευής.
Το ύψος των μισθών
Η Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου τον Οκτώβριο του 2025 δημοσίευσε τα τελικά στοιχεία για τους μισθούς στην Κύπρο που αφορούν το 2024 και τα οποία δείχνουν αύξηση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
Ο μέσος μεικτός μισθός στην Κύπρο ανήλθε στις €2.483, ενώ το 2023 ήταν €2.363. Ο διάμεσος μισθός ακούμπησε τις €1.881. Την ίδια ώρα, ο μισθός για το 38,3% των εργαζομένων, δηλαδή σχεδόν 4 στους 10, είναι έως €1.500.
Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αγορά Εργασίας και τους Μισθούς (ετήσια έκθεση 2025, δημ. 10/2025), αναφέρει ότι η πραγματική αξία των μισθών στην Κύπρο αυξάνεται με χαμηλότερο ρυθμό σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με άλλα λόγια, οι ονομαστικοί μισθοί μπορεί να ανεβαίνουν, όμως η αγοραστική δύναμη προσαρμόζεται πιο αργά στο αυξημένο κόστος ζωής.
Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου, στην τελική του Έκθεση για το 2025 (Δεκέμβριος, 2025), υπογραμμίζει ότι οι αυξήσεις των μέσων πραγματικών μισθών καθοδηγούνται από μεγάλες αυξήσεις σε μικρό αριθμό κλάδων της οικονομίας και τα επίσημα στοιχεία υπερεκτιμούν το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών. Με άλλα λόγια, μικρός αριθμός εταιρειών που προσφέρουν υψηλές αμοιβές, «σπρώχνουν» τα στατιστικά στοιχεία προς τα πάνω με αποτέλεσμα να μην αντικατοπτρίζουν την πραγματική εικόνα.
«Για περίπου το 40% των κατηγοριών απασχόλησης, οι πραγματικοί μισθοί έχουν μειωθεί από το 2021 και εντεύθεν, διότι οι πραγματικοί μισθοί αυξήθηκαν λιγότερο από τον πληθωρισμό. Oι οικονομικές δραστηριότητες όπου οι μισθοί αυξήθηκαν περισσότερο από τον σωρευτικό πληθωρισμό κατά την ίδια περίοδο, απασχολούν το 37% των εργαζομένων», αναφέρει η Έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου.
Η Έκθεση προσθέτει ότι, υπήρξε και ανακατανομή εσόδων υπέρ των κερδών και σε βάρος των μισθών.
«Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι, μια πρώτη μακροσκοπική παρατήρηση της οικονομίας, προϊδέαζε τα τελευταία χρόνια πως υφίστανται όλες οι απαραίτητες συνθήκες για να ασκηθούν αυξητικές τάσεις στα μισθολόγια: Στενότητα στην αγορά εργασίας, υψηλή ανάπτυξη, χαμηλή ανεργία, αύξηση κεφαλαίου ανά εργαζόμενο», σύμφωνα με το Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Στα €1.088 ο κατώτατος μισθός
Στις 23 Δεκεμβρίου το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το νέο διάταγμα για τον Εθνικό Κατώτατο Μισθό, με ισχύ από την 1 Ιανουαρίου 2026 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Ο κατώτατος μισθός για τους πρώτους έξι μήνες εργασίας, από τα €900 αυξήθηκε στα €979. Μετά τους έξι μήνες στον ίδιο εργοδότη, από τα €1.000 διαμορφώθηκε στα €1.088. Σημειώνεται ότι, η εισήγηση της Τεχνικής Επιτροπής ήταν για €1.077-€1.115 για τον κατώτατο μισθό μετά τους έξι μήνες και €969-€1.003 για τον αρχικό κατώτατο.
Το νέο διάταγμα δεν ικανοποίησε τους κοινωνικούς εταίρους και προκάλεσε αντιδράσεις.
Από τη μία, οι συντεχνίες έκαναν λόγο για οπισθοχώρησης και βήμα προς τα πίσω, χαρακτηρίζοντας την απόφαση της κυβέρνησης ως κατώτερη των περιστάσεων αλλά και προκλητική, σε μια περίοδο που η ίδια η κυβέρνηση «πανηγυρίζει» για τα δημόσια οικονομικά.
«Ο κατώτατος μισθός των €1.088 αποτελεί το 57.8% σε σύγκριση με το 58.5% του διάμεσου που ήταν το 2023. Το ποσοστό είναι ακόμα πιο χαμηλό σε σχέση με το διάμεσο του 2025. Αφαιρώντας το ποσοστό της ΑΤΑ η σχέση κατώτατου μισθού και διάμεσου μισθού μειώνεται περαιτέρω στο 56.6%. Αυτό είναι οπισθοχώρησης, βήμα προς τα πίσω», ανέφεραν σε κοινή ανακοίνωση οι συντεχνίες ΣΕΚ, ΠΕΟ και ΔΕΟΚ.
Από την άλλη, οι εργοδότες χαρακτήρισαν το ποσό ως υπερβολικό, λέγοντας η αύξηση κατά 8,8% θα οδηγήσει σχεδόν αυτόματα σε ανοδικές πιέσεις σε ένα πολύ ευρύ φάσμα μισθών.
Οι εργοδοτικές οργανώσεις προειδοποίησαν ότι αριθμός επιχειρήσεων, ενδεχομένως να μετακυλήσουν το αυξημένο κόστος στα προϊόντα και τις υπηρεσίες, γεγονός που θα προκαλέσει πληθωριστικές πιέσεις. Ακόμη, επισήμαναν ότι επιχειρήσεις που δεν θα μπορέσουν να μεταφέρουν το δυσανάλογο πρόσθετο κόστος στις τιμές τους θα κληθούν να αντιμετωπίσουν ζητήματα οικονομικής ευρωστίας ή ακόμη και βιωσιμότητας.
Το διάταγμα για τον κατώτατο μισθό, δεν λαμβάνει υπόψη απόδοση του κατώτατου μισθού, δηλαδή τις ώρες εργασίας, κάτι που αποτελούσε δέσμευση της κυβέρνησης. Ο Υπουργός Εργασίας, Μαρίνος Μουσιούττας, σε δηλώσεις του στις 23 Δεκεμβρίου μετά το Υπουργικό Συμβούλιο, ανέφερε ότι το συγκεκριμένο ζήτημα θα συζητηθεί αρχές του 2026. Η ωριαία απόδοση αποτελεί πάγιο αίτημα των συντεχνιών, ενώ κατά τους εργοδότες είναι «εκτός συζήτησης».
Η απόφαση του ΔΕΕ για τους κατώτατους μισθούς
Σε απόφαση «σταθμό» προέβη το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στις 11 Νοεμβρίου, το οποίο απέρριψε αίτημα της Δανίας για ακύρωση της Οδηγίας για θέσπιση επαρκούς κατώτατου μισθού. Συγκεκριμένα, η Δανία προσέφυγε εναντίον της ευρωπαϊκής Οδηγίας, ζητώντας πλήρη ανατροπή, με το επιχείρημα ότι ο καθορισμός των μισθών εναπόκειται αποκλειστικά στο κάθε κράτος.
Το ΔΕΕ αποφάσισε ότι η Οδηγία, που στοχεύει στον καθορισμό επαρκών κατώτατων μισθών αλλά και την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, παραμένει σε ισχύ, εκτός από δύο διατάξεις. Η πρώτη αφορά στον καθορισμό κριτηρίων σχετικά με τον τρόπο καθορισμού του επαρκούς κατώτατου μισθού. Η δεύτερη διάταξη που αφαιρέθηκε, είναι αυτή που αποσκοπούσε στην αποτροπή της μείωσης του νόμιμου κατώτατου μισθού σε χώρες όπου αυτός αναπροσαρμόζεται αυτόματα.
Σύμφωνα με την Οδηγία, κάθε κράτος-μέλος με ποσοστό κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις κάτω του 80%, θα πρέπει να εφαρμόσει πλαίσιο με τους αναγκαίους πρόσφορους όρους, ώστε σταδιακά ν’ αυξηθούν.
Ο τέως Υπουργός Εργασίας, Γιάννης Παναγιώτου, σε δηλώσεις του εντός Νοεμβρίου, ανέφερε ότι το σχέδιο δράσης της Κύπρου, θα εκπονηθεί στο πρώτο τρίμηνο του 2026.
Το πολύμηνο «θρίλερ» για την ΑΤΑ
Κυρίαρχο ζήτημα στον τομέα των εργασιακών σχέσεων το 2025 αποτέλεσε η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ). Μετά από πολύμηνες συναντήσεις, παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, πανσυνδικαλιστικές και πανεργοδοτικές συγκέψεις, την κυβερνητική εξαγγελία «ΑΤΑ για όλους» που τελικά καρτέρεψε, μία παναπεργία και την παρέμβαση του Προέδρου της Δημοκρατίας, τελικά η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι υπέγραψαν στις 13 Νοεμβρίου στο Προεδρικό Μέγαρο, μόνιμη συμφωνία για την ΑΤΑ.
Η συμφωνία που υπογράφθηκε προνοεί:
- Διασύνδεση του Εθνικού Κατώτατου Μισθού με την ΑΤΑ.
- Σταδιακή πλήρης αποκατάσταση της ΑΤΑ στο 100% μέχρι τον Ιούλιο του 2027.
- Παραχώρηση της ΑΤΑ εφόσον ο ρυθμός ανάπτυξης του προηγούμενου έτους είναι θετικός.
- Καθορισμός ανώτατου ορίου αύξησης του πληθωρισμού κατά το προηγούμενο έτος ύψους 4% για τον υπολογισμό της ετήσιας ανώτατης αύξησης του Τιμαριθμικού Επιδόματος.
- Για την εφαρμογή και επέκταση του θεσμού της ΑΤΑ σε περισσότερους δικαιούχους, η Κυβέρνηση θα εφαρμόσει πολιτικές κατόπιν συμφωνίας με του Κοινωνικούς Εταίρους και κίνητρα σε συνεννόηση με την εργοδοτική πλευρά.
Σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, η συμφωνία θα έπρεπε να υπογραφεί τον Ιούνιο. Ωστόσο, η εξίσωση ήταν εξαιρετικά δύσκολη καθώς οι θέσεις των εργοδοτών και των συντεχνιών ήταν σε μεγάλη απόσταση. Η πρώτη κοινή συνάντηση των κοινωνικών εταίρων με τον Υπουργό Εργασίας έγινε το Απρίλιο του 2025.
Αρχική θέση των εργοδοτών ήταν η κατάργηση της ΑΤΑ και αντικατάσταση του θεσμού με μια νέα φόρμουλα που να λαμβάνει υπόψη την παραγωγικότητα των εργαζομένων, τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας, την ανεργία και τον πληθωρισμό. Οι εργοδότες χαρακτήριζαν την ΑΤΑ ως αναχρονιστικό θεσμό που δεν αντανακλά τις σύγχρονες οικονομικές συνθήκες. Από την άλλη, η θέση των συντεχνιών ήταν η παραχώρηση της ΑΤΑ στο 100% και στη φιλοσοφία της.
Οι συναντήσεις συνεχίστηκαν ωστόσο ο διάλογος όδευε προς αδιέξοδο καθώς το χάσμα απόψεων μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών έμοιαζε αγεφύρωτο.
Στις 11 Σεπτεμβρίου οι συντεχνίες πραγματοποίησαν τρίωρη παναπεργία έξω από το Υπουργείο Οικονομικών στη Λευκωσία καθώς και απεργιακές κινητοποιήσεις στις υπόλοιπες επαρχίες. Η παναπεργία στην οποία συμμετείχαν οι 13 συνδικαλιστικές οργανώσεις, επηρέασε όλους τους τομείς της οικονομίας.
Λίγες μέρες πριν από την παναπεργία, και συγκεκριμένα στις 8 Σεπτεμβρίου, ο τέως Υπουργός Εργασίας Γιάννης Παναγιώτου παρουσίασε προφορικά στους κοινωνικούς εταίρους τη φόρμουλα της Κυβέρνησης. Περιλάμβανε την επέκταση του θεσμού σε όλους τους εργαζόμενους και στον ιδιωτικό τομέα, την κλιμακωτή απόδοση καθώς και πρόνοιες όσο αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης και τον πληθωρισμό.
Κόκκινη γραμμή για τους εργοδότες ήταν το «ΑΤΑ για όλους» και για τις συντεχνίες η κλιμακωτή απόδοση. Η κυβερνητική εξαγγελία για καθολική επέκταση του θεσμού ήταν και η αφετηρία των παρασκηνιακών διαβουλεύσεων που ακολούθησαν.
Στις 18 Σεπτεμβρίου οι εργοδοτικές οργανώσεις ΟΕΒ και ΚΕΒΕ δημοσίευσαν νομική γνωμάτευση που ζήτησαν από κοινού από τον συνταγματολόγο Αχιλλέα Αιμιλιανίδη. Η γνωμάτευση χαρακτήριζε αντισυνταγματική οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση που θα επιβάλει την ΑΤΑ στον ιδιωτικό τομέα.
Στις 20 Νοεμβρίου η κυβέρνηση έστειλε νέο πλαίσιο διαπραγμάτευσης για την ΑΤΑ στους κοινωνικούς εταίρους. Σημειώνεται ότι, το κείμενο στάλθηκε το απόγευμα την ώρα που οι συντεχνίες είχαν πανσυνδικαλιστική σύσκεψη και ήταν έτοιμες να εξαγγείλουν νέα απεργιακά μέτρα. Η σύσκεψη διακόπηκε καθώς οι συντεχνίες έβλεπαν ασάφειες στο κυβερνητικό πλαίσιο και ζητούσαν διευκρινήσεις. Ασάφειες εντόπιζαν και οι εργοδοτικές οργανώσεις. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο αφαιρέθηκε η κλιμακωτή απόδοση και το «ΑΤΑ για όλους».
Αρχές Νοεμβρίου οι συνδικαλιστικές και εργοδοτικές οργανώσεις βρέθηκαν στο Προεδρικό, σε ξεχωριστές συναντήσεις με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για την ΑΤΑ. Στις 5 Νοεμβρίου οι συνδικαλιστικές οργανώσεις αποδέχτηκαν την πρόταση της κυβέρνησης.
Την ίδια μέρα, οι εργοδότες, έπειτα από μια μαραθώνια κοινή συνάντηση ΟΕΒ και ΚΕΒΕ, απέρριψαν την πρόταση. Ανέφεραν, ότι υπήρχαν πρόνοιες που με τον τρόπο που ήταν διατυπωμένες, δεν μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές από την εργοδοτική πλευρά.
Σε δηλώσεις του στις 6 Νοεμβρίου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας χαρακτήρισε την απόρριψη «μη θετική» και τόνισε ότι δεν αντικατοπτρίζει όσα είχαν συζητηθεί στο Προεδρικό, προσθέτοντας ότι υπάρχουν και δεύτερες και τρίτες επιλογές. Απογοήτευση είχε εκφράσει και ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός.
Πυρ και μανία ήταν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, με πιο χαρακτηριστικές τις δημόσιες δηλώσεις του γενικού γραμματέα της ΣΕΚ, Ανδρέα Μάτσα, που αναφέρθηκε σε ένα «αόρατο χέρι» που ξήλωσε για άλλη μια φορά την συμφωνία στο «παρά πέντε».
«Είναι η πέμπτη φορά. Και αυτό θα πρέπει να προβληματίσει τους εργοδότες. Είναι η πέμπτη φορά που μισό βήμα πριν την κατάληξη της διαδικασίας παρεμβαίνει κάποιο αόρατο χέρι, το οποίο έχει και όνομα, έχει και διεύθυνση... Πολλές διευθύνσεις ενδεχομένως, το οποίο αποτρέπει, την τελευταία στιγμή την κατάληξη σε συμφωνία», ανέφερε ο κ. Μάτσας.
Αξίζει να αναφερθεί ότι το 2025 σημαδεύτηκε από εργασιακές αναταραχές σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων οι μεταφορείς Α΄στο λιμάνι Λεμεσού, οι γιατροί και οι νοσηλευτές στα δημόσια νοσηλευτήρια, οι εκπαιδευτικοί και οι ξενοδοχοϋπάλληλοι.
Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και κατώτατος μισθός
Εντός του 2025 πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις για την επερχόμενη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση με τον τέως Υπουργό Εργασίας Γιάννη Παναγιώτου να έθεσε ως στόχο την ψήφισή της από την Ολομέλεια της Βουλής εντός του 2026 και την εφαρμογή της το 2027 (δηλώσεις κατά την παρουσίαση του προϋπολογισμού του Υπουργείου Εργασίας στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής, Νοέμβριος 2025).
Ο Γιάννης Παναγιώτου, τον Νοέμβριο του 2025, παρουσιάζοντας τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εργασίας για το 2026 στον Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής, ανέφερε ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην επάρκεια των χαμηλών συνταξιοδοτικών αμοιβών, με έμφαση στη διασφάλιση αξιοπρεπών συντάξεων, χωρίς να ανατρέπεται η έννοια της αναλογικότητας.
Στόχοι της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, όπως είπε, είναι η αύξηση των χαμηλών συντάξεων του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, η ενίσχυση της συμπεριληπτικότητας του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, ιδιαίτερα για τις γυναίκες καθώς και η ενίσχυση του δεύτερου συνταξιοδοτικού πυλώνα, δηλαδή των Ταμείων Προνοίας. Επιπλέον, κ. Παναγιώτου ανέφερε ότι η μεταρρύθμιση θα φέρει εκσυγχρονισμό της επενδυτικής πολιτικής του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, με επενδύσεις εκτός δημοσίου, εξορθολογισμό της διαχρονικής επενδυτικής πρακτικής, με την έναρξη αποπληρωμής του εσωτερικού δανεισμού και τη δημιουργία αποθεματικού.
Μετά τον ανασχηματισμό του Δεκεμβρίου 2025, κατά τον οποίο τα ηνία του Υπουργείου Εργασίας ανέλαβε ο Μαρίνος Μουσιούττας, καλείται να «κλείσει» το συγκεκριμένο ζήτημα.
Ο Μαρίνος Μουσιούττας, σε δηλώσεις του στις 26 Δεκεμβρίου 2025 στο ΚΥΠΕ, σημείωσε ότι για την συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση έχει γίνει αρκετή προεργασία ωστόσο είναι ακόμη σε αρχικά στάδια.
Νέα εποχή για τον τραπεζικό τομέα – Εξαγορές και συγχωνεύσεις
Σημαντικές ήταν οι εξελίξεις στον τραπεζικό τομέα το 2025, με τις συγχωνεύσεις και εξαγορές να άλλαξαν τον τραπεζικό χάρτη. Την 1η Σεπτεμβρίου ολοκληρώθηκε η νομική συγχώνευση της Eurobank Κύπρου με την Ελληνική Τράπεζα. Η νέα ενοποιημένη τράπεζα λειτουργεί με την επωνυμία Eurobank και κατέχει ισχυρή θέση στην αγορά, με μερίδιο 41% στις καταθέσεις και 35% στα δάνεια.
«Με τη συγχώνευση της Eurobank Κύπρου με την Ελληνική Τράπεζα, ενοποιήθηκαν δύο ισχυρές τραπεζικές παρουσίες σε έναν ενιαίο οργανισμό με αυξημένη δυναμική και εμβέλεια. Με ενεργητικό ύψους άνω των €28 δις, η Eurobank Ltd καθίσταται ο μεγαλύτερος χρηματοπιστωτικός οργανισμός στην Κύπρο, υλοποιώντας το όραμα της βιώσιμης ανάπτυξης, της τεχνολογικής προόδου και της ανθρωποκεντρικής τραπεζικής», ανέφερε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Eurobank, Μιχάλης Λούης, κατά την παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων του Ομίλου, στις 4 Νοεμβρίου 2025.
Αρχές Νοεμβρίου ανακοινώθηκε η εξαγορά της Astrobank από την Alpha Bank. Με την ολοκλήρωση της Συναλλαγής, η Alpha Bank Κύπρου καθίσταται η τρίτη μεγαλύτερη τράπεζα στην Κύπρο, με συνολικό ενεργητικό που υπερβαίνει τα €6,6 δις, χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων άνω των €2 δις και καταθέσεις που ξεπερνούν τα €5,6 δις,
O Διευθύνων Σύμβουλος της Alpha Bank Κύπρου, Μίλτος Μιχαηλάς, σε σχετική ανακοίνωση, δήλωσε: «Η ολοκλήρωση της συναλλαγής με την AstroBank αποτελεί ένα στρατηγικό ορόσημο για την Alpha Bank Κύπρου και ένα νέο ξεκίνημα για το τραπεζικό τοπίο της χώρας».
Παράλληλα, το 2025, συνεχίστηκαν οι προσπάθειες για επανασύσταση Συνεργατικής Τράπεζας. Σημειώνεται ότι, οι διαδικασίες για δημιουργία νέου Συνεργατισμού, τρέχουν τα τελευταία τέσσερα χρόνια και πρόκειται για πρωτοβουλία των συνδικαλιστικών και αγροτικών οργανώσεων.
Ο τραπεζικός τομέας, όπως αναφέρει ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) διατηρεί ισχυρή κεφαλαιακή βάση και κατά το τρίτο τρίμηνο του 2025, ο δείκτης CET1 βρίσκεται στο 26,1%. Η θετική κερδοφορία συνεχίζεται κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους, κυρίως λόγω των καθαρών εσόδων από τόκους.
«Ο τραπεζικός τομέας συνεχίζει να παρουσιάζει πλεονάζουσα ρευστότητα, με τους σχετικούς δείκτες να υπερβαίνουν κατά πολύ τόσο τα ελάχιστα εποπτικά όρια (100%), όσο και τον μέσο όρο της Ε.Ε.», σύμφωνα με την ΚΤΚ.
Ο Διοικητής της ΚΤΚ, Χριστόδουλος Πατσαλίδης, σε δηλώσεις του στις 22 Δεκεμβρίου 2025, υπογράμμισε ότι τόσο το «μαξιλάρι» του τραπεζικού τομέα, υπό την έννοια των κεφαλαιακών αποθεματικών, αλλά και της κυπριακής οικονομίας, είναι σημαντικά για προστασία από όποιους κραδασμούς εμφανιστούν.
Όσον αφορά τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για τη νομισματική πολιτική, τέλος του έτους, το επιτόκιο καταθέσεων διαμορφώθηκε στο 2%.
Συγκεκριμένα, από τον Ιανουάριο μέχρι τον Ιούνιο σημειώθηκαν τέσσερις ισόποσες μειώσεις επιτοκίων (0,25%). Στις επόμενες τέσσερις συνεδριάσεις, (Ιούλης, Σεπτέμβρης, Οκτώβρης, Δεκέμβριος), η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια.
Δόθηκαν οι πρώτες αποζημιώσεις στους «κουρεμένους» του 2013
12 χρόνια μετά τη χρεοκοπία του 2013, η κυβέρνηση έδωσε τις πρώτες αποζημιώσεις στους «κουρεμένους» καταθέτες και κατόχους αξιογράφων της Τράπεζας Κύπρου και της πρώην Λαϊκής.
«Όσον αφορά τους κουρεμένους καταθέτες και κατόχους αξιογράφων, είμαστε η πρώτη κυβέρνηση η οποία εμπράκτως στήριξε τις ομάδες αυτές, μέσω παροχής μερικής αναπλήρωσης που άρχισε να καταβάλλεται από το 2025. Στον Προϋπολογισμό του 2026 περιλαμβάνεται ως η δέσμευση της Κυβέρνησης, πρόνοια ύψους €50 εκ. ως χορηγία στο Εθνικό Ταμείο Αλληλεγγύης», ανέφερε ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, στις 4 Δεκεμβρίου 2025, από το βήμα της Ολομέλειας της Βουλής.
Τα ενεργειακά έργα στο «μικροσκόπιο» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Τον Σεπτέμβριο του 2025 έγινε γνωστό ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητεί πίσω τη χορηγία 67 εκ. ευρώ για το Τερματικό στο Βασιλικό, επιβεβαιώνοντας κακοδιαχείριση στο έργο. Υπενθυμίζεται ότι το έργο διερευνά από το 2024 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) για ενδεχόμενη απάτη, κατάχρηση κονδυλίων της Ε.Ε. και διαφθορά.
Το Τερματικό στο Βασιλικό συγκαταλέγεται στους κινδύνους για την κυπριακή οικονομία, σύμφωνα με την Έκθεση Δημοσιονομικών Κινδύνων του Υπουργείου Οικονομικών που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 και συνοδεύει τον κρατικό προϋπολογισμό του 2026.
«Οι εξελίξεις σχετικά με το Τερματικό Βασιλικού που αφορούν σε ενδεχόμενες αποζημιώσεις πέραν των €400 εκ.», αναφέρει συγκεκριμένα η Έκθεση.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τον Σεπτέμβριο του 2025 επιβεβαίωσε ότι διεξάγει έρευνα και για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector (GSI), για πιθανά ποινικά αδικήματα.
Στην επιστολή που απέστειλε το Δημοσιονομικό Συμβούλιο προς το Υπουργείο Οικονομικών τον Οκτώβριο του 2025, στο πλαίσιο της αξιολόγησης του προϋπολογισμού του 2026, το Τερματικό στο Βασιλικό και η ηλεκτρική διασύνδεση καταγράφονται ως σημαντικοί δημοσιονομικοί κίνδυνοι για την Κύπρο.
Φυσικό Αέριο, συνεργασία με Αίγυπτο και ΑΟΖ με Λίβανο
Τον Ιούλιο του 2025 ανακοινώθηκε νέα ανακάλυψη Φυσικού Αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, στη γεώτρηση «Pegasus-1», εντός του Τεμαχίου 10. Η ανακάλυψη έγινε από την κοινοπραξία των εταιρειών ExxonMobil Exploration and Production Cyprus (Offshore) Limited (Διαχειριστής) και QatarEnergy International E&P LLC και κατέδειξε την ύπαρξη στήλης καθαρού φυσικού αερίου 350 μέτρων. Η ανακάλυψη δημιούργησε αισιοδοξία στην κυβέρνηση, με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να αναφέρει ότι «επιβεβαιώνει το ενεργειακό δυναμικό της Κύπρου».
Τον Σεπτέμβριο του 2025 ο Υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπάτρα Αμπντελάτι και ο Υπουργός Πετρελαίων Καρίμ Μπατάουι βρέθηκαν στην Κύπρο και συναντήθηκαν με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Προεδρικό. Η Αίγυπτος δεσμεύθηκε να επιταχύνει τις διαδικασίες για τη μεταφορά κυπριακού φυσικού αερίου προς τις αιγυπτιακές υποδομές, με στόχο οι πρώτες ποσότητες να παραδοθούν στην Ευρώπη το 2027.
Στις 26 Νοεμβρίου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, υπέγραψαν στην Βηρυτό συμφωνία για οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ των δύο χωρών. Πρόκειται για ιστορική συμφωνία η οποία ήταν «στον πάγο» από το 2007. Ανακοίνωσαν επίσης ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διάλογος για την δημιουργία έργου ηλεκτρικής διασύνδεση Κύπρου – Λιβάνου, με τα δύο κράτη να απευθύνθηκαν από κοινού στην Παγκόσμια Τράπεζα για ετοιμασία μελέτης βιωσιμότητας.
Άνοιγμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού
Την 1η Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε το άνοιγμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΑΑΗ). Πρόκειται για μεταρρύθμιση που αποφασίστηκε το 2019 και έπρεπε να υλοποιηθεί το 2021.
«Η χώρα μας άλλαξε σελίδα. Για πρώτη φορά, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της Κύπρου μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα τον προμηθευτή τους μέσα από ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον που περιλαμβάνει εννέα παραγωγούς», ήταν οι πρώτες δηλώσεις του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, Κωνσταντίνου Λετυμπιώτη (02/10/2025).
Tεχνοκράτες που μίλησαν στο Economy Today υπογράμμισαν ότι δεν αναμένεται μείωση στις τιμές ηλεκτρισμού, καθώς η ΑΑΗ αφορά κυρίως τη χονδρική αγορά. Η τελική τιμή για τον καταναλωτή εξακολουθεί να επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την ΑΗΚ, η οποία συνεχίζει να διαχειρίζεται περίπου το 90% της παραγωγής (Χριστάκης Χατζηλαού, 25/10/2025, δηλώσεις στο Economy Today).
Από την άλλη, παίκτες της αγοράς, δήλωσαν ότι οι τιμές στο ρεύμα αναμένεται να μειωθούν για τους καταναλωτές που θα επιλέξουν άλλον πάροχο αντί της ΑΗΚ, καθώς ο ανταγωνισμός θα σπρώξει τους προμηθευτές να προσφέρουν πιο φθηνά πακέτα, ωστόσο για να φανούν τα οφέλη της αγοράς χρειάζεται κάποιο χρονικό διάστημα (Γιώργος Χρυσοχός, 25/10/2025, δηλώσεις στο Economy Today).
Άμεσες Ξένες Επενδύσεις
Η Ολομέλεια της Βουλής στις 30 Οκτωβρίου 2025 υπερψήφισε εναρμονιστικό για θέσπιση πλαισίου για τον έλεγχο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Προνοεί ότι οι επενδύσεις αξίας άνω των 2 εκατ. από τρίτες χώρες, σε κρίσιμους τομείς, όπως είναι μεταξύ άλλων η ενέργεια, η άμυνα, η υγεία και οι τηλεπικοινωνίες θα υπόκεινται σε αξιολόγηση και έγκριση μέσω ειδικού μηχανισμού.
Το νομοσχέδιο, αν και πέρασε ομόφωνα, η συζήτησή του στην Ολομέλεια ήταν θυελλώδης, με έντονες αντιπαραθέσεις, κυρίως μετά τις τροπολογίες του ΑΚΕΛ (οι οποίες τελικά δεν εγκρίθηκαν) για τον έλεγχο της ακίνητης περιουσίας και τη ρύθμιση των εργασιακών και περιβαλλοντικών ζητημάτων.
Η συζήτηση διήρκησε περίπου δύο ώρες, μετατοπιζόταν από το ένα θέμα στο άλλο και έφτασε μέχρι και στα χρυσά διαβατήρια, τους Ρώσους ολιγάρχες, πρώην Προέδρους της Δημοκρατίας και αλλά πολιτικά θέματα.
Οι τροπολογίες σύμφωνα με το ΑΚΕΛ είχαν στόχο να ρυθμίσουν προβλήματα σε σχέση με το στεγαστικό απόθεμα και τον έλεγχο της αγοράς ακίνητης περιουσίας από επενδυτές, καθώς όπως είπαν, ανεξέλεγκτες μονάδες γης περνούν σε ξένα χέρια. Το ΑΚΕΛ εξέφρασε ανησυχίες για τις μεγάλες επενδύσεις και εξαγορές των τελευταίων ετών, ιδιαίτερα στους τομείς των τραπεζών και της υγείας, αναφέροντας ότι βρίσκονται υπό μονοπωλιακό έλεγχο ξένων συμφερόντων.
Βουλευτές άλλων κομμάτων χαρακτήρισαν τις τροπολογίες άσχετες με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο. Επίσης, βουλευτές του ΔΗΣΥ υποστήριξαν ότι οι τροπολογίες του ΑΚΕΛ πηγάζουν από ιδεολογικές καταβολές και λαϊκισμό και ότι η συζήτηση υποβαθμίζει τις ξένες επενδύσεις οι οποίες συνέβαλαν στο ΑΕΠ.
Η τελική Έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου για το 2025, αναφέρει ότι σημαντικό ποσοστό, κοντά στο 11% του ΑΕΠ «διαρρέει» εκτός Κύπρου προς τους τελικούς ιδιοκτήτες των αλλοδαπώς ελεγχόμενων επιχειρήσεων.
«Είναι προφανές πως οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις αποτελούν κινητήριο μοχλό για την απασχόληση και την ανάπτυξη. Ωστόσο, η αδυναμία ανάπτυξης ολοκληρωμένης πολιτικής Άμεσων Ξένων Επενδύσεων από πλευράς του κράτους, έχει επιτρέψει στα πιο πάνω φαινόμενα ανισότητας να αναπτυχθούν, με σοβαρές κοινωνικές και μακροοικονομικές προεκτάσεις», υπογραμμίζει η Έκθεση, εννοώντας τις εισοδηματικές ανισότητες.
Το Δημοσιονομικό Συμβολυλιο εισηγείται όπως υιοθετηθεί άμεσα Εθνική Στρατηγική για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις η οποία να περιλαμβάνει κίνητρα και υποχρεώσεις που να προωθούν την οργανική διασύνδεση των αλλοδαπώς ελεγχόμενων επιχειρήσεων με την εγχώρια οικονομία.
Έκθεση Ελεγκτικής Υπηρεσίας: «Παράθυρο» στη νομοθεσία ακινήτων
Προβληματισμό προκάλεσε η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας με τίτλο «Έλεγχος της Κτήσης Ακίνητης Ιδιοκτησίας από Αλοδαπούς», που δημοσιεύθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2025.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κτηματολογίου, εντός του 2024, το 27,35% των συνολικών πωλήσεων αφορούσε ξένους αγοραστές από χώρες εκτός Ε.Ε. Ωστόσο, η Ελεγκτική Υπηρεσία στην Έκθεσή της αναφέρει: «αυτό το ποσοστό είναι πλασματικό και σημαντικά υποεκτιμημένο, αφού η πραγματική συμμετοχή αλλοδαπών είναι μεγαλύτερη, καθώς στο εν λόγω ποσοστό δεν συμπεριλαμβάνονται οι εταιρείες (κυπριακές ή κοινοτικές) ξένων συμφερόντων».
Με άλλα λόγια, η έκθεση αναφέρει ότι ακίνητη περιουσία που αποκτήθηκε από εταιρεία ξένων συμφερόντων που είναι εγγεγραμμένη στην Κύπρο ή την Ε.Ε., καταγράφεται ως κυπριακή αγορά στα στατιστικά, με αποτέλεσμα το πραγματικό μέγεθος της ξένης συμμετοχής να εμφανίζεται μειωμένο και εντοπίζει «παράθυρο» στη νομοθεσία.
Οι ξένες επενδύσεις, όπως σημειώνει η Ελεγκτική Υπηρεσία επικαλούμενη μεταξύ άλλων και στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη του τόπου. Από την άλλη, οι επενδύσεις που έγιναν σε συνδυασμό με την εισροή εύπορου ξένου εργατικού δυναμικού οδήγησαν σε άνοδο των τιμών των ακινήτων, καθιστώντας τις τιμές αγοράς και ενοικίου δυσβάστακτες για τον μέσο Κύπριο.
«Χρειάζεται επανασχεδιασμός του πλαισίου ώστε να διασφαλίζεται η κοινωνική συνοχή», αναφέρει η Ελεγκτική Υπηρεσία.
Απροετοίμαστη η Κύπρος στις φυσικές καταστροφές
Η πυρκαγιά που ξέσπασε στις 23 Ιούλιου στην ορεινή Λεμεσό στοίχισε τη ζωή σε δύο ανθρώπους, κατέστρεψε 700 κτήρια και άφησε πίσω της περισσότερα από 100 τετραγωνικά χιλιόμετρα καμένης γης. Τα μέτρα κρατικής στήριξης για τους πληγέντες της πυρκαγιάς ανήλθαν σε περίπου €90 εκατ.
Η Ενδιάμεση Έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου για το 2025, η οποία δημοσιεύθηκε στις 4 Αυγούστου, υπογραμμίζει την ανετοιμότητα του κράτους έναντι στους φυσικούς κινδύνους και υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης των υποδομών αλλά και την προετοιμασία για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, η επιδείνωση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και η αύξηση των ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα μπορεί να οδηγήσουν τη χώρα σε κρίση και δαπάνες άνω των €3,4 δισ. στα επόμενα χρόνια.
Εμπορικός πόλεμος και αποπαγκοσμιοποίηση
Την «σκανδάλη» του εμπορικού πολέμου πάτησε ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλτ Τραμπ στις 2 Απριλίου, πυροδοτώντας συνθήκες αβεβαιότητας ανά το παγκόσμιο. Σε μία ειδική εκδήλωση στο Rose Garden του Λευκού Οίκου έκανε πράξη τις προεκλογικές του δεσμεύσεις για προστατευτισμό των ΗΠΑ και εξαπέλυσε μπαράζ δασμών ανατρέποντας τους κανόνες του ελεύθερου εμπορίου.
«Αυτή είναι μια από τις πιο σημαντικές ημέρες στην αμερικανική ιστορία. Είναι η διακήρυξη της οικονομικής μας ανεξαρτησίας. Συμπολίτες μου Αμερικανοί, αυτή είναι η Ημέρα Απελευθέρωσης. Η 2α Απριλίου 2025 θα μείνει για πάντα στη μνήμη μας ως η ημέρα που η αμερικανική βιομηχανία αναγεννήθηκε, η ημέρα που το πεπρωμένο της Αμερικής ανακτήθηκε και η ημέρα που αρχίσαμε να κάνουμε την Αμερική ξανά πλούσια», ήταν μερικά από τα λόγια του Ντόναλτ Τραμπ.
Η επιβολή των δασμών προκάλεσε «σοκ» στα παγκόσμια χρηματιστήρια, παρόμοιο με αυτό της πανδημίας, με τους βασικούς δείκτες να κατέφραψαν σημαντικές απώλειες. Αμέσως μετά τις εξαγγελίες Τραμπ, μετοχές σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Ασία βυθίστηκαν ενώ ο χρυσός, ως ασφαλές καταφύγιο κινήθηκε ανοδικά.
Μέσα στις επόμενες δύο μέρες από την ανακοίνωση των δασμών, ο δείκτης S&P 500 στις ΗΠΑ κατέγραψε πτώση 10,5%, σημειώνοντας την μεγαλύτερη πτώση από την περίοδο της πανδημίας και την τρίτη χειρότερη από τις αρχές του αιώνα.
Μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα, περισσότερα από 8 τρισεκατομμύρια δολάρια «εξαφανίστηκαν» αμερικανική χρηματιστηριακή και το δολάριο κινούταν πτωτικά.
Παράλληλα εντάθηκε η αβεβαιότητα για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), χαρακτήρισε τους δασμούς ως άδικες πρακτικές που δεν θα λειτουργήσουν προς όφελος καμίας χώρας. Τόσο ο ΟΟΣΑ, όσο και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προειδοποίησαν ότι οι δασμοί ενδέχεται να μειώσουν τον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας.
Ακολούθως, ο Πρόεδρος Τραμπ και η οικονομική του ομάδα «πάγωσαν» τους δασμούς σε χώρες που ήταν πρόθυμες να διαπραγματευτούν. Αν και αρχικά οι επιβολή δασμών είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση ηγετών άλλων χωρών, οι περισσότεροι τελικά προσήλθαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, ανακοινώθηκε εμπορική συμφωνία στις 27 Ιουλίου 2025. Ειδικότερα, κατά την συνάντηση που είχαν στη Σκωτία, Ντόναλντ Τραμπ και Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, συμφωνήσαν στην επιβολή δασμών ύψους 15% στα ευρωπαϊκα προϊοντα που εισάγονται στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων και των ευρωπαϊκών οχημάτων. Σημειώνεται ότι οι δασμοί προς Ε.Ε. που εξήγγειλε ο Ντόναλτ Τραμπ στις 2 Απριλίου ήταν ύψους 39%, ενώ στο επόμενο διάστημα ο Αμερικανός Πρόεδρος έκανε λόγο για 30%.
Οι δασμοί σε αλουμίνιο και χάλυβα παρέμειναν αμετάβλητοι στο 50%. Επιπλέον, συμφωνήθηκε η αμοιβαία κατάργηση δασμών σε αεροσκάφη, ορισμένα φάρμακα, ορισμένα αγροτικά προϊόντα και κρίσιμες πρώτες ύλες.
«Η Ε.Ε. πρόκειται να συμφωνήσει να αγοράσει ενεργειακά προϊόντα αξίας 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ. Επίσης, θα συμφωνήσει να επενδύσει στις ΗΠΑ 600 δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον από όσα επενδύει ήδη», ανέφερε σε δηλώσεις του ο Ντοναλτ Τραμπ τη μέρα της συμφωνίας.
Από πλευράς της, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, αναφέρθηκε σε μια καλή συμφωνία που θα επιφέρει σταθερότητα στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ουάσινγκτον και Βρυξελλών. «Η σημερινή συμφωνία επιτυγχάνει βεβαιότητα σε αβέβαιους καιρούς», επισήμανε.
Συν τοις άλλοις, τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Ντόναλντ απείλησε με δασμούς 100% στα φαρμακευτικά προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι με βάση την συμφωνία που υπογράφτηκε τον Ιούλη, ο ανώτατος δασμολογικός συντελεστής είναι το 15%.
Οι γεωπολιτικές αναταραχές και η παγκόσμια αβεβαιότητα έστρεψε τους επενδυτές στα ασφαλή καταφύγια, με την αξία του χρυσού εντός του 2025 να ενισχύθηκε κατά 71%, καταγράφοντας τα υψηλότερα κέρδη από το 1979 και το ασήμι να παρουσίασε εντυπωσιακή άνοδο 158%.
- Διαβάστε επίσης: Ξανά στα συρτάρια τα μετρητά «για παν ενδεχόμενο»