Η κλιματική κρίση, οι τεχνολογικές απαιτήσεις και η εγκατάλειψη της υπαίθρου δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για την ισπανική βιομηχανία οίνου και ειδικά στη χώρα όπου το κρασί αποτελεί μέρος της ταυτότητας και της οικονομίας.
Με τους περισσότερους αμπελουργούς να βρίσκονται κοντά στη σύνταξη και τους νέους να στρέφονται μακριά από τον πρωτογενή τομέα, η ισπανική βιομηχανία οίνου αντιμετωπίζει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις, καθώς κινδυνεύει να μείνει χωρίς διαδόχους.
Οι γιγάντιες τσιμεντένιες δεξαμενές που επί σχεδόν έναν αιώνα φιλοξένησαν εκατομμύρια λίτρα λευκού verdejo στο συνεταιριστικό οινοποιείο Cuatro Rayas μοιάζουν πλέον ξεπερασμένες μπροστά στις σύγχρονες ανοξείδωτες εγκαταστάσεις απέναντί τους. Αποτελούν, ωστόσο, μια ζωντανή υπενθύμιση ότι ακόμη και ένας τόσο παραδοσιακός κλάδος όσο η οινοποίηση δεν μένει ανεπηρέαστος από την αλλαγή των καιρών.
Το κρασί «μαραζώνει»
Όμως το κλίμα και η τεχνολογία δεν είναι οι μόνες προκλήσεις για την ισπανική οινοβιομηχανία, αξίας 22,4 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του Ισπανικού Διεπαγγελματικού Οργανισμού Οίνου (OIVE), ο κλάδος χρειάζεται άμεσα ανανέωση ανθρώπινου δυναμικού. Τα επόμενα χρόνια θα πρέπει να ενταχθούν περίπου 22.600 νέοι εργαζόμενοι, καθώς οι σημερινοί αμπελουργοί πλησιάζουν ή έχουν ξεπεράσει το όριο συνταξιοδότησης.
Ειδικότερα, στην έκθεση διαπιστώνεται ότι το 38,9% των αμπελουργών είναι ηλικίας 51-65 ετών και το 35% είναι άνω των 65 ετών. Όσοι είναι ηλικίας 41-50 ετών αποτελούν το 16,9% του τομέα, ενώ οι κάτω των 40 ετών αποτελούν μόνο το 9,3%.
Ο πρόεδρος του OIVE, Φερνάντο Εζκέρο, όπως αναφέρει ο «The Guardian»είναι κατηγορηματικός: «Αν δεν καταφέρουμε να πετύχουμε αυτή την αλλαγή γενεών, ο τομέας θα μαραζώσει. Χωρίς σταφύλια, δεν υπάρχει κρασί».
Παρόμοιες ανησυχίες εκφράζονται και στη Γαλλία, όπου οι παραγωγοί πιέζονται από έναν συνδυασμό δασμών, μειωμένων πωλήσεων και από τις χειρότερες σοδειές των τελευταίων δεκαετιών.
Η «άδεια Ισπανία»
Στην Ισπανία, το πρόβλημα συνδέεται στενά με το φαινόμενο της «άδειας Ισπανίας» (España vaciada), της εγκατάλειψης δηλαδή της υπαίθρου από τους νέους, που μετακινούνται στις πόλεις για σπουδές και εργασία. Παρότι οι αγροτικές περιοχές καλύπτουν το 84% της χώρας, φιλοξενούν μόλις το 15,9% του πληθυσμού, ενώ οι νέοι είναι αισθητά λιγότεροι σε σχέση με τα αστικά κέντρα.
«Η έλλειψη διαδοχής δεν αφορά μόνο το κρασί, αλλά ολόκληρο τον πρωτογενή τομέα», σημειώνει ο Εζκέρο. «Η ζωή στην ύπαιθρο θεωρείται λιγότερο ελκυστική για πολλούς λόγους. Χρειάζεται συλλογική προσπάθεια για να αλλάξει αυτό».
Κατά τον ίδιο, το μέλλον του κλάδου —που συνεισφέρει το 2% της απασχόλησης και το 1,6% του ΑΕΠ— εξαρτάται τόσο από την προσέλκυση νέων ανθρώπων όσο και από τον εκσυγχρονισμό των αμπελώνων και την εκπαίδευση σε θέματα βιωσιμότητας και ψηφιακών δεξιοτήτων.
Η ιστορία πίσω από ένα μπουκάλι με κρασί
Ο 36χρονος Όσκαρ ντε Ίσκαρ, μέλος του συνεταιρισμού Cuatro Rayas και εκπρόσωπος της νέας γενιάς, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Με σπουδές στη χημική μηχανική και στη διοίκηση οινοποιείων, μεγάλωσε σε οικογένεια με τέσσερις γενιές οινοποιών και δεν αμφέβαλε ποτέ ότι θα συνεχίσει την παράδοση. «Έχω τόσο κρασί στο αίμα μου όσο και αίμα», λέει χαμογελώντας.
Αναγνωρίζει όμως ότι πολλοί νέοι δεν αντιλαμβάνονται την οινοποίηση ως βιώσιμη επιχειρηματική επιλογή. «Δεν υπάρχει πάντα ισχυρή κουλτούρα επιχειρηματικότητας», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι οι οινοποιοί είναι, πάνω απ’ όλα, επιχειρηματίες.
Παρά τις δυσκολίες —κυρίως τις καιρικές συνθήκες— ο Ντε Ίσκαρ τονίζει ότι η σημερινή γενιά διαθέτει τα καλύτερα εργαλεία και την καλύτερη κατάρτιση στην ιστορία του κλάδου. «Από εκεί πρέπει να ξεκινήσουμε για να πείσουμε περισσότερους να συνεχίσουν».
Το Cuatro Rayas δεν θυμίζει πια το παραδοσιακό οινοποιείο του παρελθόντος. Διαθέτει σύγχρονο κατάστημα, δραστηριότητες οινοτουρισμού και επαγγελματική επικοινωνιακή ομάδα. Ωστόσο, όλα αυτά αποτελούν απλώς τη νεότερη εκδοχή μιας παράδοσης αιώνων.
«Όταν επισκέπτεσαι μια πόλη με οινική ιστορία, κοίτα τα σπίτια και τις εκκλησίες», λέει ο Ντε Ίσκαρ. «Το κρασί υπήρξε οικονομικός πυλώνας για αμέτρητες περιοχές».
Ο Εζκέρο συμφωνεί και προσθέτει ότι οι αμπελώνες συμβάλλουν τόσο στη συγκράτηση του πληθυσμού όσο και στην αποθήκευση άνθρακα. «Είναι κάτι πολύ σημαντικό για να μην παλέψουμε γι’ αυτό», καταλήγει. «Πρέπει να μάθουμε να αφηγούμαστε καλύτερα την ιστορία πίσω από κάθε μπουκάλι. Αν το κάνουμε, η κοινωνία —και ιδιαίτερα οι νέοι— θα την καταλάβουν».
Πηγή: ot.gr