Η εικόνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς το 2025 θυμίζει ελάχιστα το παρελθόν. Οι ροές ρωσικού φυσικού αερίου που κάποτε θεωρούνταν δεδομένες έχουν πλέον συρρικνωθεί δραματικά, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής δεκαετιών. Μέσα σε έναν μόλις χρόνο, οι εξαγωγές της Ρωσίας προς την Ευρώπη μέσω αγωγών κατέρρευσαν κατά 44%, αγγίζοντας επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τα μέσα της δεκαετίας του 1970.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με το κλείσιμο της ουκρανικής διαδρομής, αλλά και με τη στρατηγική επιλογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης να απεξαρτηθεί σταδιακά από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ έχει δεσμευθεί να μηδενίσει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027, επιδιώκοντας αφενός την ενεργειακή της ασφάλεια και αφετέρου τον περιορισμό των εσόδων που θα μπορούσαν να στηρίξουν τη ρωσική πολεμική μηχανή στην Ουκρανία.
Για δεκαετίες, η Ευρώπη αποτελούσε τον βασικό αιμοδότη του ρωσικού προϋπολογισμού μέσω των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι αγωγοί που είχαν κατασκευαστεί ήδη από την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης, τη δεκαετία του 1960 και του 1970, διαμόρφωσαν μια σχέση αλληλεξάρτησης που κορυφώθηκε την περίοδο 2018-2019. Τότε, οι ροές ξεπερνούσαν τα 175-180 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, αποφέροντας δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια στη Gazprom και στο ρωσικό κράτος.
Η εικόνα του 2025 είναι εκ διαμέτρου αντίθετη. Οι προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη περιορίστηκαν σε μόλις 18 δισ. κυβικά μέτρα και διοχετεύθηκαν αποκλειστικά μέσω του υποθαλάσσιου αγωγού TurkStream. Πρόκειται για ιστορικό χαμηλό, αντίστοιχο με τα πρώτα χρόνια των εξαγωγών από τη Σιβηρία, όταν η Σοβιετική Ένωση προμήθευε την Ευρώπη με παρόμοιες ποσότητες.
Ο TurkStream έχει πλέον απομείνει ως η μοναδική ενεργή οδός μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή ήπειρο, μετά τη λήξη και μη ανανέωση της συμφωνίας διαμετακόμισης μέσω Ουκρανίας στις αρχές του έτους. Μέσω αυτού του αγωγού τροφοδοτούνται χώρες όπως η Σερβία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία, πέραν της Τουρκίας, η οποία παραμένει κομβικός ενεργειακός εταίρος της Μόσχας.
Παρά τη γενική εικόνα κατάρρευσης, στο τέλος του έτους καταγράφηκαν ορισμένα σημάδια βραχυπρόθεσμης ανάκαμψης. Τον Δεκέμβριο, οι ροές μέσω TurkStream αυξήθηκαν αισθητά σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν, φτάνοντας περίπου τα 56 εκατ. κυβικά μέτρα ημερησίως. Σε ετήσια βάση, οι εξαγωγές μέσω του συγκεκριμένου αγωγού εμφάνισαν μικρή άνοδο σε σχέση με το 2024, χωρίς όμως να αλλάζουν τη μεγάλη εικόνα της δραστικής υποχώρησης.
Παράλληλα, η Ρωσία συνεχίζει να διοχετεύει φυσικό αέριο στην Ευρώπη και σε υγροποιημένη μορφή, μέσω LNG φορτίων, παραμένοντας ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής της ΕΕ μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η διέξοδος δεν αρκεί για να αντισταθμίσει την απώλεια των παραδοσιακών αγωγών.
Η ενεργειακή σχέση Ευρώπης – Ρωσίας έχει πλέον αλλάξει δομικά. Το 2025 καταγράφεται ως έτος-ορόσημο, στο οποίο οι άλλοτε ισχυροί δεσμοί μέσω αγωγών περιορίστηκαν στο ελάχιστο, επιβεβαιώνοντας ότι η αποσύνδεση δεν είναι πια σενάριο, αλλά πραγματικότητα.
Πηγή: newmoney.gr