Συνέντευξη στη Βάσια Καττή
Σε μια περίοδο που το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο μεταβάλλεται συνεχώς, το CSR Cyprus καλείται να στηρίξει τις επιχειρήσεις σε μια απαιτητική μεταβατική φάση. «Γηράσκουμε αεί διδασκόμενοι» υπενθυμίζει ο Πρόεδρος του Συνδέσμου, Δρ Μαρίνος Βουκής, τονίζοντας τον ρόλο της εκπαίδευσης και της καλλιέργειας κουλτούρας στη βιώσιμη ανάπτυξη. Με αφορμή τα δέκα χρόνια πορείας του Δικτύου, ο κ. Βουκής μιλά για την εξέλιξη του CSR Cyprus, τη στρατηγική σημασία της ΕΚΕ, την αξία των εκπαιδευτικών ταξιδιών, τα Βραβεία Καλών Πρακτικών και τις νέες προκλήσεις που φέρνουν οι αλλαγές στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ESG.
10 χρόνια CSR Cyprus
Κύριε Βουκή, ποιο θεωρείτε ότι είναι μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο επίτευγμα του CSR Cyprus; Τι σας κάνει να αισθάνεστε πιο περήφανος για την πορεία του Δικτύου;
Το 2026 το CSR Cyprus συμπληρώνει δέκα χρόνια λειτουργίας. Το μεγαλύτερο επίτευγμά του είναι η καθιέρωσή του ως ο κατεξοχήν φορέας για την εταιρική βιωσιμότητα και υπευθυνότητα στην Κύπρο. Από την ίδρυσή μας το 2016, με 24 επιχειρήσεις ως ιδρυτικά Μέλη, σήμερα αριθμούμε 75 οργανισμούς-Μέλη, έχοντας καταφέρει να φέρουμε κοντά και να δημιουργήσουμε ένα δυναμικό δίκτυο επιχειρήσεων και θεσμών που συνεργάζονται για έναν κοινό σκοπό: την αειφόρο/βιώσιμη ανάπτυξη. Πίσω, βέβαια, από τις επιχειρήσεις που εκπροσωπούνται στο Δίκτυο υπάρχουν οι άνθρωποι που τις στελεχώνουν. Αναφέρομαι σε ικανά στελέχη που καθημερινά εργάζονται σε θέσεις που είτε σχετίζονται άμεσα είτε έμμεσα με τη βιωσιμότητα, για να δημιουργήσουν καλύτερες συνθήκες για τον οργανισμό τους, τις τοπικές κοινότητες, την κοινωνία, το περιβάλλον, την οικονομική ευημερία. Αυτοί οι άνθρωποι μοιράζονται το όραμα του Συνδέσμου μας, και είμαι περήφανος που τους έχουμε μαζί μας.
Εκπαίδευση και καλλιέργεια κουλτούρας
Αρκετές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την ΕΚΕ ως κάτι δευτερεύον. Πώς μπορεί να γίνει αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής τους;
Είναι γεγονός ότι πολλές ακόμη επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν την ΕΚΕ στο περιθώριο των προτεραιοτήτων τους, όμως με χαρά βλέπουμε τις δικές μας επιχειρήσεις-Μέλη να ανθίστανται σε αυτή τη στάση.
Στο Δίκτυό μας, άλλωστε, τονίζουμε με κάθε ευκαιρία ότι η ΕΚΕ δεν είναι μια επιπρόσθετη δραστηριότητα –είναι τρόπος λειτουργίας, είναι σύστημα αξιών. Για τη στρατηγική της ενσωμάτωση σε μια επιχείρηση, απαιτείται πρωτίστως η αναγνώριση της ίδιας της αξίας της: η ΕΚΕ αυτονόητα συμβάλλει στην ενίσχυση της φήμης, στην προσέλκυση ταλέντων, στη διατήρηση προσωπικού, στην άντληση κεφαλαίων, στην πρόσβαση επενδύσεων.
Αυτή η αναγνώριση των ποικίλων ωφελημάτων έρχεται μέσα από την εκπαίδευση και την καλλιέργεια κουλτούρας. Θεωρούμε ότι έχουμε συμβάλει, μέσα από τις ενέργειές μας, σε αυτή την αλλαγή, στο μέτρο που μας αναλογεί. Μέσα από τις εκπαιδεύσεις μας, ενθαρρύνουμε τους οργανισμούς να συνδέσουν την ΕΚΕ με τους επιχειρησιακούς τους στόχους, εντάσσοντάς την οργανικά στις λειτουργίες τους, ως ένα ακόμη εργαλείο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητάς τους. Έχουμε στενή συνεργασία με την Υπηρεσία Συνεργατικών Εταιρειών, την αρμόδια κρατική αρχή για την προαγωγή της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης στην Κύπρο. Πέρσι συμβάλαμε ενεργά σε ενημερωτικές ημερίδες για το Κρατικό Μητρώο ΕΚΕ, που πραγματοποιήθηκαν σε όλη την Κύπρο.
Εκπαιδευτικά ταξίδια και μεταφορά τεχνογνωσίας
Έχετε τονίσει ότι η εκπαίδευση ηγεσίας και προσωπικού είναι κρίσιμος παράγοντας για τη σωστή κατανόηση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Τι βήματα κάνει το CSR Cyprus για να ενισχύσει αυτή την κουλτούρα μέσα στις επιχειρήσεις;
Σωστά, πιο πάνω αναφέρθηκα ήδη στην εκπαίδευση. Ένας από τους κύριους πυλώνες των δραστηριοτήτων του CSR Cyprus είναι οι εκπαιδεύσεις. Κάθε χρόνο υλοποιούμε αριθμό εκπαιδευτικών προγραμμάτων με θεματικούς άξονες που εμπίπτουν στη βιωσιμότητα είτε ως διά ζώσης σεμινάρια είτε υπό μορφή webinars. Επίσης, εδώ και δύο χρόνια ξεκινήσαμε μια πρωτοβουλία που αποδείχθηκε εξαιρετικά επωφελής για τα Μέλη μας: οργανώσαμε εκπαιδευτικά ταξίδια στο εξωτερικό, μέσα από τα οποία τα στελέχη των επιχειρήσεών μας ήρθαν σε επαφή με πρωτοπόρους οργανισμούς, παραδειγματίστηκαν από τις καλές τους πρακτικές και, επιστρέφοντας στην Κύπρο, μετέφεραν τεχνογνωσία και διαφορετικές νοοτροπίες. Επισκεφθήκαμε μέχρι σήμερα τη Σουηδία και τη Δανία, πρωτοπόρες και βιώσιμες χώρες, ενώ στο παρόν στάδιο είμαστε στη διαδικασία προγραμματισμού του επόμενου ταξιδιού, που θα λάβει χώρα το καλοκαίρι του 2026 στην κεντρική Ευρώπη.
Δεν περιττεύει να υπενθυμίσουμε το αυτονόητο: η εκπαίδευση είναι θεμέλιο. Γηράσκουμε αεί διδασκόμενοι, όπως λέει το αρχαίο ρητό. Οφείλουμε, με κάθε δυνατό τρόπο που λαμβάνει υπόψη τις συνθήκες της εποχής, τις ταχύτητες και το ευμετάβλητο σκηνικό, να παρέχουμε στα Μέλη μας –αλλά και σε κάθε ενδιαφερόμενο– ευκαιρίες επιμόρφωσης. Μέσα από την εκπαίδευση χτίζονται στέρεες βάσεις για την ανάπτυξη.
Τα Βραβεία Καλών Πρακτικών και το μήνυμα της αγοράς
Μιλήστε μας για τον θεσμό των Βραβείων Καλών Πρακτικών. Ποια η ανταπόκριση των επιχειρήσεων και ποια μηνύματα αναδεικνύονται μέσα από αυτή την πρωτοβουλία;
Η φετινή ήταν η 4η διοργάνωση των Βραβείων Καλών Πρακτικών Εταιρικής Βιωσιμότητας και Υπευθυνότητας. Υλοποιήθηκε σε συνεργασία του Συνδέσμου μας με την Υπηρεσία Συνεργατικών Εταιρειών, σημαντικούς μας εταίρους στους οποίους αναφέρθηκα προηγουμένως. Στάθηκε εξαιρετικά επιτυχής τόσο από άποψη ανταπόκρισης των επιχειρήσεων, μιας και δεχθήκαμε πέραν των 30 συμμετοχών, όσο και από άποψη επιπέδου και περιεχομένου των αιτήσεων. Υποβλήθηκαν αιτήσεις με εξαιρετικά αξιόλογες προτάσεις, γεγονός που δείχνει ότι οι κυπριακές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν με πολύ συστημική ωριμότητα την έννοια της εταιρικής υπευθυνότητας και της ίδιας της βιωσιμότητας εν γένει.
Τα Βραβεία λειτουργούν αφενός ως μια γιορτή του υγιούς επιχειρείν και αφετέρου ως αφορμή παραδειγματισμού, αφού μέσα από την ανάδειξη καλών πρωτοβουλιών μπορούν να αντλήσουν έμπνευση και ιδέες και άλλες επιχειρήσεις, δημιουργώντας έτσι ένα θετικό κύμα αλλαγής και αισιοδοξίας.
Η τελετή απονομής συνδυάστηκε φέτος με το 17ο Συνέδριο Εταιρικής Βιωσιμότητας και Υπευθυνότητας, το οποίο συνδιοργανώσαμε με την ΙΜΗ, με μεγάλη επιτυχία. Τα Βραβεία μας θέτουν τον πήχη ψηλά. Αποτελούν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τις επιχειρήσεις να αναδείξουν το έργο τους, μιας και είναι ο πιο έγκυρος και πιο καταξιωμένος διαγωνισμός για την εταιρική βιωσιμότητα και κοινωνική υπευθυνότητα στη χώρα μας.
SROI και νέα εργαλεία αξιολόγησης
Θεωρείτε ότι μπορούμε σήμερα να μιλάμε για πραγματική αξιολόγηση του κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντίκτυπου; Διαθέτει η κυπριακή αγορά τα απαραίτητα εργαλεία ή δείκτες για να μετρήσει τις επιδόσεις της;
Σαφώς και μπορούμε να μιλάμε για πραγματικές αξιολογήσεις τόσο του περιβαλλοντικού όσο και του κοινωνικού αντικτύπου. Το CSR Cyprus πρωτοπόρησε πέρσι, παρέχοντας εντατική εκπαίδευση στη μεθοδολογία SROI (Social Return on Investment), μια φόρμουλα αποτύπωσης του κοινωνικού αντίκτυπου δράσεων εταιρικής υπευθυνότητας.
Εργαλεία μέτρησης του περιβαλλοντικού αντίκτυπου επίσης υπάρχουν, και πλειάδα συμβούλων βιωσιμότητας που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας μπορούν να βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση. Εμείς τονίζουμε, σε κάθε δυνατή περίσταση, την ανάγκη οι επιχειρήσεις να συλλέγουν δεδομένα, γεγονός που θα τις βοηθήσει να αξιολογούν την πρόοδο και τους δείκτες βιωσιμότητας που έχουν θέσει.
Η συμβολή των πανεπιστημίων στη βιώσιμη ανάπτυξη
Πρόσφατα μιλήσατε και για τη συμμετοχή σας στην Ομάδα Εργασίας για τη Βιωσιμότητα του European University Association. Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των πανεπιστημίων στη μετάβαση προς μια πιο βιώσιμη κοινωνία και, κατ’ επέκταση, οικονομία;
Θα έλεγα ότι είναι εκ των ων ουκ άνευ. Τα πανεπιστήμια είναι πυλώνες γνώσης, καινοτομίας και κοινωνικής ευθύνης. Έχουν την ευθύνη να προετοιμάσουν κατάλληλα τους μελλοντικούς ηγέτες και πολίτες της κοινωνίας για τις προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες που θα συναντήσουν. Επίσης, η σύνδεση πανεπιστημίων με επιχειρήσεις είναι κρίσιμη για την ομαλή μετάβαση από τις ακαδημαϊκές επιδιώξεις των φοιτητών στην εξασφάλιση μιας επιτυχημένης καριέρας.
Αναγνωρίζοντας την κομβική σχέση αυτής της μετάβασης, στο CSR Cyprus προχωρήσαμε σε σειρά μνημονίων συνεργασίας με ακαδημαϊκά ιδρύματα που είναι Μέλη μας, και στο επόμενο στάδιο θα επιδιώξουμε να δρομολογήσουμε σχετικές δράσεις.
Η συμμετοχή μου στην Ομάδα Εργασίας για τη Βιωσιμότητα του European University Association αποτελεί ιδιαίτερη τιμή, αφού πλέον αντιπρόσωπος από την πατρίδα μας θα συμμετέχει σε εξειδικευμένη ομάδα η οποία φέρνει κοντά εμπειρογνώμονες από όλη την Ευρώπη, με στόχο την ενίσχυση της βιωσιμότητας στην ανώτερη εκπαίδευση. Ανυπομονώ να συμβάλω ενεργά, αξιοποιώντας τις εμπειρίες και συνεργασίες που είχα την ευλογία να αναπτύξω τα τελευταία χρόνια, συνεργαζόμενος με οργανισμούς, όπως οι AASHE (ΗΠΑ), CSR Europe, CSR Cyprus, Green Gown Awards UK & Ireland και άλλους φορείς που προάγουν την Αειφόρο Ανάπτυξη στην Κύπρο και διεθνώς. Προσμένω με ενθουσιασμό τη νέα αυτή πορεία και τη συλλογική συμβολή προς ένα πιο βιώσιμο μέλλον των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων ανά το παγκόσμιο.
Το ασαφές κανονιστικό πλαίσιο και οι προκλήσεις για τις επιχειρήσεις
Ποιες θεωρείτε ότι θα είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις για τις κυπριακές επιχειρήσεις την επόμενη πενταετία; Τι δυσκολεύει περισσότερο την ενσωμάτωση των αρχών ESG στην καθημερινή τους λειτουργία;
Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις είναι το ασαφές και μεταβαλλόμενο κανονιστικό πλαίσιο. Αυτό το διάστημα οι συζητήσεις στην Ευρώπη επικεντρώνονται στο πακέτο απλοποίησης Omnibus και, πιθανότατα, μέχρι να εκτυπωθεί το τεύχος αυτού του περιοδικού, να υπάρχουν σχετικές εξελίξεις. Οι μεγάλες κυπριακές επιχειρήσεις πρέπει να παρακολουθούν τις αλλαγές, όντας μαχητικές, ετοιμοπόλεμες, αν θέλετε. Αντίστοιχα, και οι μικρομεσαίες, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της κυπριακής οικονομίας, οφείλουν να λειτουργούν προδραστικά, να εκπαιδεύονται, να χτίζουν βάσεις.
Ως προς το τι δυσκολεύει περισσότερο την ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG, θα επέστρεφα σε όσα συζητήσαμε πριν: την κουλτούρα και την παιδεία γύρω από τη βιωσιμότητα. Την αναγκαιότητα η βιώσιμη ανάπτυξη να ενσωματωθεί στο λεξιλόγιό μας, στην κοσμοθεωρία και στις επιχειρησιακές μας λειτουργίες οργανικά, αυτονόητα.
Το πρώτο βήμα στη διαδρομή της βιώσιμης ανάπτυξης
Κλείνοντας, ποιο μήνυμα θα στέλνατε στους επιχειρηματίες που τώρα ξεκινούν το ταξίδι τους στην εταιρική υπευθυνότητα; Από πού να αρχίσουν και τι να έχουν κατά νου;
Ότι η διαδρομή θα τους επιβραβεύσει με τρόπους που ίσως τώρα, καθώς ξεκινούν, δεν μπορούν να προβλέψουν. Και ότι σε αυτή τη διαδρομή δεν θα είναι μόνοι τους. Θα γνωρίσουν κι άλλα στελέχη και άλλους οργανισμούς που κέρδισαν ποικιλοτρόπως μέσα από την αλλαγή. Ότι δίκτυα, όπως το CSR Cyprus, τους περιμένουν για να ενώσουν μαζί φωνές.
Ως προς το από πού να ξεκινήσουν; Με μελέτη, επιμόρφωση, συζήτηση με άλλους συναδέλφους, αντλώντας πληροφόρηση από στοιχεία benchmarking, με ανοικτότητα και θετικό πρόσημο. Η βιώσιμη πορεία είναι η μόνη επιλογή.
Διαβάστε επίσης: Η νέα αρχιτεκτονική της ισότητας στην Κύπρο