Της Πωλίνας Άνιφτου*
Το Συμβούλιο της Ειρήνης
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» (ή Board of Peace) είναι μια διεθνής πρωτοβουλία που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο να λειτουργήσει ως εποπτικός φορέας για τη μεταβατική διακυβέρνηση, ανοικοδόμηση και σταθεροποίηση της Λωρίδας της Γάζας μετά τον πόλεμο ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς. Η πρωτοβουλία παρουσιάζεται από την Ουάσινγκτον ως συνέχεια ενός σχεδίου ειρήνευσης, 20-σημείων, που ο ίδιος έχει προωθήσει και αναμένεται να λειτουργήσει ως το κύριο όργανο διεθνούς συνεργασίας για την επόμενη ημέρα στη Γάζα.
Το Συμβούλιο δεν είναι μέρος του ΟΗΕ, αλλά ένα νέο σώμα υπό αμερικανική ηγεσία, με τον Τραμπ να προεδρεύει κατά τρόπο μόνιμο (life chair) και με μέλη τόσο από κράτη όσο και διεθνείς προσωπικότητες. Τα βασικά καθήκοντα που προβλέπονται για το Συμβούλιο Ειρήνης περιλαμβάνουν:
1. Εποπτεία Μεταβατικής Διακυβέρνησης
Το Συμβούλιο θα έχει ρόλο στην εποπτεία μιας προσωρινής διακυβέρνησης στη Γάζα, σε μια φάση μετά την κατάπαυση του πυρός, με σκοπό να εγγυηθεί σταθερότητα και να αποτρέψει την ευρεία επαναφορά της βίας.
2. Διάθεση και Συντονισμός Πόρων
Θα κινητοποιεί διεθνείς πόρους για την ανοικοδόμηση της Γάζας — οικονομική βοήθεια, υποδομές, υπηρεσίες — αλλά και για την υλοποίηση προγραμμάτων ανασυγκρότησης.
3. Διαχείριση Σταθερότητας και Ασφάλειας
Το Συμβούλιο στοχεύει να συντονίσει τις προσπάθειες για τη διατήρηση της ασφάλειας μετά τη λήξη των συγκρούσεων και να προωθήσει μηχανισμούς λογοδοσίας για την αποφυγή αναζωπυρώσεων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν έχουν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί οι λεπτομέρειες λειτουργίας, πόροι και αρμοδιότητες και πολλοί συμμετέχοντες έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για το πώς θα υλοποιηθεί στην πράξη.
Το εγχείρημα έχει προκαλέσει διπλωματικές και πολιτικές αντιδράσεις:
- Κάποιες χώρες εξέφρασαν επιφυλάξεις για το κόστος και τον ρόλο των χρηματοδοτήσεων — για παράδειγμα, η συζήτηση γύρω από την απαίτηση 1 δισ. δολαρίων για μόνιμη συμμετοχή έχει προκαλέσει κριτική και αμφιβολίες.
- Υπάρχουν σχολιασμοί ότι μια τέτοια δομή μπορεί να υπονομεύσει τον ρόλο του ΟΗΕ ή να δημιουργήσει παράλληλα μονοπάτια εξουσίας.
- Στο εσωτερικό του Ισραήλ, έντονες συζητήσεις υπάρχουν γύρω από τη συμμετοχή κρατών όπως η Τουρκία στο σχήμα, δεδομένων των ιστορικών εντάσεων.
1. Γεωπολιτική και γεωοικονομική προσέγγιση με έμφαση στην Ερυθρά Θάλασσα
Η αντίθεση του Ισραήλ στη συμμετοχή της Τουρκίας και του Κατάρ σε ένα θεσμοθετημένο μηχανισμό ειρήνευσης ή διακυβέρνησης της Λωρίδας της Γάζας δεν μπορεί να αναλυθεί επαρκώς χωρίς τη συνεξέταση γεωπολιτικών και γεωοικονομικών παραμέτρων. Η Γάζα, πέραν του ανθρωπιστικού και πολιτικού της χαρακτήρα, συνιστά κομβικό σημείο σε ένα ευρύτερο πλέγμα θαλάσσιων, ενεργειακών και εμπορικών διαδρόμων που εκτείνονται από την Ανατολική Μεσόγειο έως την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό. Στο πλαίσιο αυτό, η ισραηλινή στάση αντανακλά βαθύτερους φόβους αναφορικά με τη μεταβολή της περιφερειακής αρχιτεκτονικής ισχύος, αφού η ύπαρξη εχθρικών ή ισλαμιστικών χωρών στη Γάζα μπορεί να τη μετατρέψει σε ένα ηφαίστειο με τεχνητή λάβα που θα πυροδοτεί την αποσταθεροποίηση του Ισραήλ, αλλά και ο εκρηκτικός γεωγραφικός της χαρακτήρας που συνδέει τον Νείλο και το Σουέζ με το Εϊλάτ και τους αγωγούς πετρελαίου μέχρι το γειτονικό Ασκελότ μπορεί να θέσει τη γεωπολιτική ισχύ του Ισραήλ σε περιθωριοποίηση.
Ο ρόλος της Ερυθράς Θάλασσας στο ισραηλινό δόγμα ασφάλειας
Το ισραηλινό δόγμα ασφάλειας βασίζεται ιστορικά στη διατήρηση στρατηγικής υπεροχής, στην αποτροπή και στον έλεγχο των ζωτικών γραμμών επικοινωνίας. Η περιορισμένη γεωγραφική έκταση του κράτους του Ισραήλ καθιστά την ελευθερία ναυσιπλοΐας και αεροπλοΐας υπαρξιακής σημασίας. Η Ανατολική Μεσόγειος και η Ερυθρά Θάλασσα δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως θαλάσσιες ζώνες εμπορίου, αλλά ως κρίσιμα στοιχεία ενός ενιαίου στρατηγικού χώρου, του οποίου η αστάθεια ή ο έλεγχος από ανταγωνιστικές δυνάμεις θα μπορούσε να έχει άμεσες οικονομικές και στρατιωτικές επιπτώσεις.
Η τουρκική γεωοικονομική διείσδυση από την Αφρική έως την Ανατολική Μεσόγειο
Η Τουρκία, στο πλαίσιο της σύγχρονης εξωτερικής της πολιτικής, επιδιώκει να αναδειχθεί σε διαμετακομιστικό και ναυτιλιακό κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Αφρικής και Ασίας. Η οικονομική εμπλοκή της Τουρκίας στο Κέρας της Αφρικής και γενικότερα στην Αφρικανική Ήπειρο έχει ενταθεί σημαντικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες και αποτυπώνεται σε συγκεκριμένους ποσοτικούς δείκτες. Το συνολικό εμπόριο Τουρκίας–Αφρικής αυξήθηκε από περίπου 5 δισ. δολάρια στις αρχές της δεκαετίας του 2000 σε επίπεδα άνω των 40–45 δισ. δολαρίων ετησίως τα τελευταία χρόνια, με στόχο που έχει τεθεί επισήμως τα 50 δισ. δολάρια. Η Τουρκία διαθέτει σήμερα πάνω από 40 πρεσβείες στην Αφρική (από μόλις 12 το 2002), ενώ οι τουρκικές εταιρείες έχουν αναλάβει έργα υποδομών –ιδίως κατασκευαστικά, λιμενικά και αεροδρομιακά– συνολικής αξίας άνω των 70 δισ. δολαρίων σε ολόκληρη την ήπειρο. Στο Κέρας της Αφρικής ειδικότερα, η Σομαλία αποτελεί κομβικό παράδειγμα για τις τουρκικές επενδύσεις, ενώ η Τουρκία διατηρεί εκεί τη μεγαλύτερη υπερπόντια στρατιωτική της Βάση, υπογραμμίζοντας τη στενή διασύνδεση οικονομικής παρουσίας και γεωστρατηγικής προβολής ισχύος. Η πρόσβασή της σε θαλάσσιους διαδρόμους που συνδέονται με την Ερυθρά Θάλασσα είναι κρίσιμη για:
- τη διασφάλιση των εξαγωγών της προς τις αγορές της Αφρικής και του Κόλπου,
- τη μείωση της εξάρτησής της από ελεγχόμενους από τρίτους διαύλους,
- και τη στήριξη της αναπτυσσόμενης τουρκικής ναυτιλιακής και αμυντικής βιομηχανίας.
Η τουρκική παρουσία σε λιμένες, στρατιωτικές Βάσεις και υποδομές από το Κέρας της Αφρικής έως τη Λιβύη εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική οικονομικής διείσδυσης και προβολής ισχύος. Οικονομικά, η Γάζα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ανατολικομεσογειακός κρίκος που θα συνέδεε το τουρκικό δίκτυο στην Αφρική με τις αγορές της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Η Τουρκία έχει ήδη αναπτύξει στο Κέρας της Αφρικής –ιδίως στη Σομαλία– ένα πρότυπο εμπλοκής που συνδυάζει κατασκευαστικά έργα, διαχείριση λιμένων και αεροδρομίων, ανθρωπιστική βοήθεια και χρηματοδότηση βασικών υποδομών. Ένα αντίστοιχο μοντέλο στη Γάζα θα της επέτρεπε να αποκτήσει ρόλο στον έλεγχο της ανοικοδόμησης, στη ροή κεφαλαίων και στη διαχείριση εμπορικών εισαγωγών και εξαγωγών, δημιουργώντας μακροχρόνια οικονομική εξάρτηση. Για το Ισραήλ, μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε την έμμεση ενσωμάτωση της Γάζας σε ένα τουρκικό δίκτυο επιρροής από τη Λιβύη μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα με σαφείς οικονομικές και στρατηγικές προεκτάσεις.
Το Κατάρ ως ενεργειακός και χρηματοοικονομικός δρων
Το Κατάρ, από την πλευρά του, προσεγγίζει την Ερυθρά Θάλασσα κυρίως μέσω της ενεργειακής και χρηματοοικονομικής διάστασης. Ως ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παγκοσμίως, το Κατάρ εξαρτάται κρίσιμα από την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με την Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Η Ερυθρά Θάλασσα και η Διώρυγα του Σουέζ αποτελούν βασικό πέρασμα για την ενεργειακή του στρατηγική, μειώνοντας το κόστος μεταφοράς και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των καταριανών εξαγωγών.
Παράλληλα, το Κατάρ επενδύει συστηματικά σε λιμενικές υποδομές, logistics και χρηματοδότηση έργων σε χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Η εμπλοκή του στη Γάζα δεν είναι μόνο ανθρωπιστική, αλλά και εργαλείο ενίσχυσης της περιφερειακής του επιρροής μέσω οικονομικής διπλωματίας. Ένας θεσμικός ρόλος σε μηχανισμό ειρήνευσης θα παρείχε στο Κατάρ πρόσθετη πολιτική νομιμοποίηση και θα του επέτρεπε να εδραιώσει τη θέση του ως αναγκαίου μεσολαβητή σε ένα χώρο που συνδέεται άμεσα με κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες.
Για το Ισραήλ, η πιθανή σύμπτωση των τουρκικών στρατηγικών φιλοδοξιών με τις καταριανές οικονομικές δυνατότητες δημιουργεί τον φόβο ενός γεωοικονομικού άξονα που θα μπορούσε να επηρεάσει τη σταθερότητα και τον έλεγχο της Ερυθράς Θάλασσας. Η περιοχή αυτή συνιστά τον τελικό κρίκο μιας αλυσίδας που συνδέει τη Γάζα, το Σινά, το Σουέζ και το λιμάνι του Εϊλάτ. Οποιαδήποτε μεταβολή ισχύος σε έναν από αυτούς τους κόμβους ενδέχεται να έχει δυσανάλογες συνέπειες για την ισραηλινή οικονομία, το εξωτερικό εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια.
Συμπερασματικά, η ισραηλινή αντίθεση στη συμμετοχή της Τουρκίας και του Κατάρ σε ένα μηχανισμό ειρήνευσης της Γάζας δεν εδράζεται μόνο σε ζητήματα άμεσης ασφάλειας ή ιδεολογικής αντιπαράθεσης. Αντιθέτως, αντανακλά μια βαθιά ανησυχία για τη γεωοικονομική αναδιάταξη της περιοχής και για τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων, με κεντρικό άξονα την Ερυθρά Θάλασσα. Υπό αυτή την οπτική, η Γάζα λειτουργεί ως στρατηγικός κόμβος σε ένα ευρύτερο σύστημα ισχύος, όπου οικονομία, ενέργεια και ασφάλεια είναι άρρηκτα συνδεδεμένες.
2. Οικονομική διάσταση του θαλάσσιου άξονα: Όγκοι, κόστος και ροές
2.1. Εμπορικές ροές και όγκοι
Η Διώρυγα του Σουέζ και η Ερυθρά Θάλασσα λειτουργούν ως το ταχύτερο θαλάσσιο μονοπάτι για την κίνηση προϊόντων μεταξύ Ασίας, Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Πριν από τις πρόσφατες αναταράξεις:
- Περίπου 22.000 πλοία ετησίως περνούσαν το Σουέζ, μεταφέροντας πάνω από 1 δισ. τόνους φορτίου, εκτιμώμενης αξίας άνω του 1 τρισ. δολαρίων ετησίως.
- Ένας πολύ μεγάλος όγκος στοιβάδων εμπορευματοκιβωτίων και ενεργειακών προϊόντων (πετρελαίου, LNG) χρησιμοποιούσε τον ίδιο άξονα για ελάχιστο κόστος και χρόνο σε σύγκριση με τις εναλλακτικές οδούς.
2.2. Επιπτώσεις του κόστους και του χρόνου
Οι πρόσφατες αναταράξεις στην περιοχή (π.χ. επιθέσεις Χούθι και γενικότερη αστάθεια):
- Οδήγησαν σε μείωση κατά ~42% στον όγκο εμπορευματοκιβωτίων μέσω του Σουέζ σε ορισμένες περιόδους, με αποτέλεσμα σημαντική αύξηση κόστους μεταφοράς και καθυστέρηση παραδόσεων.
- Καθημερινά μεταφέρονταν περίπου 200.000 εμπορευματοκιβώτια μέσω της Ερυθράς πριν την κρίση, σε σύγκριση με έως και 500.000 σε κορυφαίες περιόδους.
Αυτές οι αναταράξεις αύξησαν τα ναύλα ναυτιλίας κατά δεκάδες έως εκατοντάδες δολάρια ανά κοντέινερ και ωθούν μεγάλους φορείς να επιλέγουν πολύ μακρύτερες και ακριβότερες διαδρομές γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
2.3. Γεωοικονομική αξία για την Τουρκία και το Κατάρ
2. 3.1. Τουρκία: Logistics, διαμετακομιστικό εμπόριο και εφοδιαστικές αλυσίδες
Για την Τουρκία, η Ερυθρά Θάλασσα και η διέλευση μέσω Σουέζ είναι ζωτικής σημασίας:
- Η τουρκική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας και πρώτων υλών και από εξαγωγές κατασκευασμένων προϊόντων προς Ευρώπη και Ασία.
- Η καθυστέρηση ή αναστολή της διέλευσης προκαλεί αυξημένο κόστος αποθεμάτων, μειωμένη ανταγωνιστικότητα και πίεση στους τουρκικούς επιχειρηματικούς κύκλους για εναλλακτικά δρομολόγια.
- Η Τουρκία επιδιώκει τη θέση της ως ναυτιλιακού κόμβου και κόμβου logistics, κάτι που απαιτεί σταθερό και ασφαλή θαλάσσιο διάδρομο μέσω Ερυθράς και Σουέζ.
Σε ένα πλήρως λειτουργικό περιβάλλον, η Τουρκία είναι σε θέση να εντάσσει τα δικά της logistics στο ευρύτερο δίκτυο μεταφορών μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και υπερατλαντικών αγορών, μειώνοντας μεταφορικό κόστος και χρόνο.
2.3.2. Κατάρ: Ενέργεια, LNG και χρηματοοικονομικές ροές
Το Κατάρ, ως ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG παγκοσμίως, συνδέει την παραγωγή του με το διεθνές εμπόριο μέσω των βασικών θαλάσσιων διαδρόμων:
- Το LNG αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία του διεθνούς ενεργειακού μείγματος. Από τις συνολικές παγκόσμιες εξαγωγές LNG, ένα σημαντικό μερίδιο διακινείται μέσω Σουέζ και Ερυθράς προκειμένου να φτάσει στις ευρωπαϊκές και ασιατικές αγορές.
- Η προσβασιμότητα στη Διώρυγα του Σουέζ μειώνει τον προσοδοφόρο χρόνο μεταφοράς και το λειτουργικό κόστος, ενώ ενισχύει τη θέση του Κατάρ ως ανταγωνιστικό προμηθευτή ενέργειας.
Όταν αυτά τα δρομολόγια καθίστανται ανασφαλή ή μη διαθέσιμα, αυξάνονται το κόστος και ο χρόνος εισαγωγής/εξαγωγής, επηρεάζοντας ευθέως την ανταγωνιστικότητα του καταριανού ενεργειακού μοντέλου.
3. Ο ανασχετικός μηχανισμός έναντι τουρκικής παρέμβασης στη Γάζα
Η έννοια του ζωτικού χώρου στη σύγχρονη γεωπολιτική ανάλυση δεν περιορίζεται στην εδαφική κυριαρχία, αλλά εκτείνεται στο σύνολο των θαλάσσιων, αεροναυτικών, οικονομικών και θεσμικών παραμέτρων που διασφαλίζουν την επιβίωση και τη στρατηγική αυτονομία ενός κράτους. Για το Ισραήλ, κράτος με περιορισμένο γεωγραφικό βάθος και αυξημένη έκθεση σε περιφερειακές απειλές, ο ζωτικός χώρος αποκτά πρωτίστως θαλάσσια και περιφερειακή διάσταση. Στο πλαίσιο αυτό, η Ανατολική Μεσόγειος και ιδίως η Κύπρος λειτουργούν ως κρίσιμοι παράγοντες για τη διαμόρφωση ενός σταθερού στρατηγικού περιβάλλοντος, το οποίο συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Γάζα και με την προσπάθεια αποτροπής εξωτερικών παρεμβάσεων, κυρίως από την Τουρκία.
Η Κύπρος ως ανασχετικός και σταθεροποιητικός παράγοντας
Η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Λεβάντε και Μέσης Ανατολής, συνιστά για το Ισραήλ μια έμμεση προέκταση του στρατηγικού του βάθους. Η σταθερότητα της κυπριακής κρατικής οντότητας, η διεθνής αναγνώριση της Αποκλειστικής Οικονομικής της Ζώνης και η συμμετοχή της σε περιφερειακά σχήματα συνεργασίας με το Ισραήλ και την Ελλάδα δημιουργούν ένα πλέγμα πολιτικο-στρατηγικής ασφάλειας που υπερβαίνει τις διμερείς σχέσεις. Για το Ισραήλ, η Κύπρος λειτουργεί ως σταθερός πυλώνας σε μια περιοχή όπου η αβεβαιότητα και οι αναθεωρητικές πολιτικές παραμένουν έντονες, προσφέροντας δυνατότητες επιτήρησης, διπλωματικής στήριξης και θεσμικής νομιμοποίησης των περιφερειακών ισορροπιών.
Η Τουρκία, μέσω της ρητορικής και της διπλωματικής της δραστηριότητας, επιδιώκει να αποκτήσει ρόλο στη Γάζα, είτε ως διαμεσολαβητής είτε ως προστάτιδα δύναμη. Από ισραηλινή οπτική, μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε μετατόπιση της τουρκικής επιρροής από την Ανατολική Μεσόγειο προς έναν άμεσα ευαίσθητο χώρο εθνικής ασφάλειας.
Η διασφάλιση του ισραηλινού ζωτικού χώρου μέσω της Κύπρου επιτρέπει τη συγκρότηση ενός ανασχετικού μηχανισμού με τα εξής χαρακτηριστικά:
- Γεωγραφικός ανασχετισμός: η ύπαρξη φιλικών και θεσμικά κατοχυρωμένων θαλάσσιων ζωνών βόρεια της Γάζας περιορίζει την ελευθερία κινήσεων τρίτων δυνάμεων.
- Διπλωματικός ανασχετισμός: η εμπλοκή της Κύπρου, ως κράτους-μέλους της Ε.Ε., ενισχύει τη διεθνοποίηση οποιασδήποτε κρίσης, αυξάνοντας το κόστος τουρκικής παρέμβασης.
- Στρατηγικός ανασχετισμός: η συνεργασία Ισραήλ–Κύπρου επιτρέπει καλύτερο συντονισμό σε επίπεδο επιτήρησης, πληροφοριών και αποτροπής.
Υπό αυτή την έννοια, η Κύπρος δεν λειτουργεί απλώς ως ουδέτερος παράγοντας, αλλά ως σταθεροποιητικός πυλώνας που συνδέει τη γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου με την ασφάλεια της Γάζας.
Γιατί το Ισραήλ φοβάται τη γεωοικονομική περικύκλωση
Γίνεται σαφές ότι το Ισραήλ αντιμετωπίζει στρατηγικό κίνδυνο αν περικυκλωθεί από χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία, οι οποίες θα μπορούσαν να συντονίσουν πολιτικά και οικονομικά μέτρα που περιορίζουν την ελευθερία δράσης του. Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος, το Ισραήλ και ο Λίβανος θα μπορούσαν να διαμορφώσουν μια ελεγχόμενη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, με στόχο την ενεργειακή και θαλάσσια ασφάλεια, χωρίς όμως να επιτρέπεται η επέκταση αυτής της «σφαίρας συνεργασίας» σε άλλους περιφερειακούς δρώντες που έχουν διαφορετικά συμφέροντα.
Η Λωρίδα της Γάζας, παρά τη γεωγραφική εγγύτητά της, πρέπει να παραμείνει υπό διεθνή έλεγχο όπου δεν εμπλέκονται η Τουρκία και το Κατάρ, κυρίως για τρεις λόγους:
- Γεωπολιτικός έλεγχος: Η Τουρκία και το Κατάρ έχουν ήδη αναπτύξει δίκτυα επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Αφρική, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση αντι-ισραηλινών δυνάμεων ή για τον έλεγχο κρίσιμων εμπορικών και οικονομικών ροών.
- Οικονομική εξάρτηση: Η εμπλοκή τους στη Γάζα θα δημιουργούσε μακροχρόνια οικονομική εξάρτηση και δυνατότητα χρηματοοικονομικής πίεσης, με έμμεση παρέμβαση στις αποφάσεις του Ισραήλ και στην ασφάλεια της περιοχής.
- Στρατηγική σταθερότητα: Ένας διεθνής ή περιφερειακός έλεγχος που δεν περιλαμβάνει δρώντες με ανοικτά στρατηγικά σχέδια για επέκταση επιρροής εξασφαλίζει ότι η Γάζα θα παραμείνει σταθερή, χωρίς να μετατραπεί σε σημείο έντασης ή σύγκρουσης για τους γείτονες του Ισραήλ.
Συνεπώς, η στρατηγική επιδίωξη είναι σαφής: η Γάζα να παραμείνει υπό έλεγχο που εγγυάται τη σταθερότητα και δεν επιτρέπει την επέκταση επιρροής από την Τουρκία ή το Κατάρ, ενώ παράλληλα η συνεργασία Κύπρου–Ισραήλ–Λιβάνου δεν περιορίζεται σε ένα λειτουργικό και ασφαλές μέτωπο, αποτρέποντας κάθε κίνδυνο περικύκλωσης ή στρατηγικής απομόνωσης του Ισραήλ.
*Αναλύτριας Εξωτερικής πολιτικής και Eπενδύσεων
Διαβάστε επίσης: Αμυντικές δαπάνες: «Ναι μεν, αλλά» λένε οι ΗΠΑ στην Ευρώπη