Τα φώτα στο Φόρουμ του Νταβός μπορεί να έσβησαν, αλλά ο απόηχος των «εκρήξεων» του προέδρου Τραμπ δεν λέει να καταλαγιάσει.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν άφησε στο απυρόβλητο τον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ -που πρωτοστάτησε στις εναντίον του αντιδράσεις στο Νταβός- και απειλεί πλέον τον Καναδά με δασμούς 100% για να αποτρέψει τη στενότερη οικονομική συνεργασία με την Κίνα. Ο Κάρνεϊ ταξίδεψε πρόσφατα στο Πεκίνο και στη συνέχεια ανακοίνωσε αυξημένη συνεργασία με την Κίνα.
«Αν ο Μαρκ Κάρνεϊ πιστεύει ότι μπορεί να μετατρέψει τον Καναδά σε «κόμβο διαμετακόμισης» για τα κινεζικά αγαθά που φτάνουν στις ΗΠΑ, κάνει μεγάλο λάθος», έγραψε ο Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social. Αποκάλεσε μάλιστα τον Κάρνεϊ «κυβερνήτη» -καθώς εδώ και καιρό παρουσιάζει τον Καναδά ως πολιτεία των ΗΠΑ.
Την ίδια ώρα πάντως, η Ε.Ε. αποσύρει την απειλή για ειδικούς δασμούς κατά των ΗΠΑ, βλέποντας θετικά την «αποκλιμάκωση» της σύγκρουσης στη Γροιλανδία. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες δήλωσε ότι ο κανονισμός, που είχε ήδη καταρτιστεί πέρυσι για δασμούς σε εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων αξίας 93 δισεκατομμυρίων ευρώ, θα ανασταλεί για άλλους έξι μήνες. Η Ευρώπη αντέδρασε με ανακούφιση στην απόσυρση των απειλών για δασμολογικούς δασμούς από τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Βόλφγκανγκ Νίντερμαρκ, μέλος της διοίκησης της Ομοσπονδίας Γερμανικών Βιομηχανιών (BDI), χαιρέτισε το γεγονός ότι οι πρόσθετοι δασμοί 10% έχουν προσωρινά ανασταλεί. «Προφανώς, η ισχυρή, ενιαία στάση της ΕΕ έχει αποδειχθεί αποτελεσματική», τόνισε.
Υψηλόβαθμοι επιχειρηματικοί εκπρόσωποι επεσήμαναν πάντως τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα στο εμπόριο, η οποία είναι επιζήμια για τις εταιρείες. «Είναι πρόωρο να λέμε ότι όλα είναι εντάξει», δήλωσε ο Ντιρκ Τζαντούρα, πρόεδρος της Γερμανικής Ένωσης Χονδρικής και Εξαγωγέων (BGA). Αυτό που ανακοινώνει σήμερα ο Τραμπ θα μπορούσε να είναι άχρηστο αύριο. «Η αξιοπιστία δεν είναι δευτερεύον ζήτημα στο διεθνές εμπόριο, αλλά η κεντρική προϋπόθεση για επενδύσεις και ανάπτυξη. Αυτή η αξιοπιστία είναι ακριβώς αυτό που λείπει αυτή τη στιγμή – και δεν θα επιστρέψει αυτόματα μέσω μιας βραχυπρόθεσμης παραχώρησης».
Απρόβλεπτη κατάσταση
Αυτή η απρόβλεπτη κατάσταση βλάπτει μόνιμα την εμπιστοσύνη στις εμπορικές σχέσεις και παραμένει σοβαρός κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία. Την «καμπάνα» χτύπησε στο Νταβός η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. «Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος ανέρχεται περίπου στο 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ και η ανάπτυξη δεν είναι αρκετά ισχυρή», εξήγησε απλά. «Αυτό δημιουργεί πρόβλημα», πρόσθεσε.
Στην πραγματικότητα, υπάρχουν περισσότερα από ένα προβλήματα και αυτά αναδείχθηκαν στη συζήτηση στο Νταβός, όσο και αν επισκιάστηκε από τις γεωπολιτικές «εκρήξεις» του προέδρου Τραμπ.
Η προειδοποίηση της Γκεοργκίεβα δεν πρέπει να ικανοποίησε τον Αμερικανό πρόεδρο, αλλά τα γεγονότα είναι πεισματάρικα: Οταν μιλάει η επικεφαλής του ΔΝΤ για παγκόσμιο χρέος, δεν αναφέρεται πλέον στην Ελλάδα ή την Ιταλία, αλλά πάνω απ’ όλα στις Ηνωμένες Πολιτείες: Με πάνω από 38 τρισεκατομμύρια δολάρια, περισσότερο από το ένα δέκατο του παγκόσμιου χρέους, και σε ποσοστό του ΑΕΠ να υπερβαίνει σήμερα το 122% (ήταν 107% το 2017) και προβλέπεται να φτάσει το 143% το 2030, το πρόβλημα, είναι τεράστιο. Φυσικά οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να πτωχεύσουν, επειδή έχουν το δολάριο και τις κανονιοφόρους. Το δολάριο παραμένει το παγκόσμιο νόμισμα και κανένα άλλο δεν μπορεί να το αμφισβητήσει -ακόμη και τα κρυπτονομίσματα είναι συνδεδεμένα με το δολάριο και το Bitcoin υπολογίζεται σε δολάρια.
Αναφορικά με την στρατιωτική ισχύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ανταγωνιστές, όχι ακόμα. Ωστόσο, το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι τόσο εύθραυστο που ένα θρόισμα των υποκαταστημάτων είναι αρκετό για να το ταρακουνήσει ολοσχερώς.
Τα αμερικανικά ομόλογα
«Αλίμονο σε όποιον πουλάει ομοσπονδιακά ομόλογα του Δημοσίου», απείλησε ο Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θα μπορούσε να αναφέρεται μόνο στο Δανέζικο συνταξιοδοτικό ταμείο, το οποίο πούλησε αμερικανικά ομόλογα 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Ίσως πιο ανησυχητικό είναι ότι η Pimco, μία από τις μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες διαχείρισης επενδύσεων, που ελέγχεται τώρα από την Allianz, τον γερμανικό ασφαλιστικό γίγαντα, κάνει το ίδιο.
Η Κίνα επίσης, πουλάει: Το Πεκίνο κατείχε πάνω από ένα τρισεκατομμύριο δολάρια σε αμερικανικά ομόλογα από τα εννιά τρισεκατομμύρια δολάρια που κατέχουν ξένοι επενδυτές. Τώρα, το σύνολο των ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου που κατέχει η Κίνα φέρεται να έχει συρρικνωθεί στα 700 δισεκατομμύρια δολάρια, πίσω από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτό, ωστόσο, είναι αρκετά μεγάλο πρόβλημα για να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Ρέι Ντάλιο, ιδρυτής της Bridgewater, του μεγαλύτερου hedge fund στον κόσμο. Ντάλιο προέτρεψε τους επενδυτές να αγοράζουν περισσότερο χρυσό και λιγότερα κρατικά ομόλογα. Αν λάβουμε επίσης υπόψη και το ιδιωτικό χρέος, βλέπουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται πραγματικά σε λεπτή κατάσταση. «Το χρέος των αμερικανικών νοικοκυριών ισούται με το 140% του ΑΕΠ και το εταιρικό χρέος είναι 130%. Με λίγα λόγια, κανείς δεν ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς τεράστιο χρέος», τονίζουν Αμερικανοί οικονομολόγοι. «Αυτή, άλλωστε, είναι η πραγματική πηγή της ανισορροπίας των εξωτερικών λογαριασμών της χώρας, καθώς οι εξαγωγές αντιπροσωπεύουν ένα μικρό μερίδιο του εθνικού εισοδήματος-λιγότερο από το ένα πέμπτο-το μισό από το πολύ δυσφημισμένο αντίστοιχο εισόδημα της Ευρώπης. Και οι ΗΠΑ δεν έχουν πλεόνασμα προϋπολογισμού εδώ και είκοσι χρόνια».
Δύο δρόμοι για το χρέος
Υπάρχουν δύο βασικές οδοί για τη μείωση του χρέους: η πρώτη είναι ο πληθωρισμός και η δεύτερη η ανάπτυξη, η οποία όμως παρουσιάζει περαιτέρω αβεβαιότητες. Οι στρατοσφαιρικές επενδύσεις σε ψηφιακές τεχνολογίες και τεχνητή νοημοσύνη δεν έχουν καταφέρει να αυξήσουν σημαντικά την παραγωγικότητα, στις ΗΠΑ. Κάποιοι λένε ότι είναι πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί ο πρακτικός αντίκτυπος. άλλοι λένε ότι η τεχνητή νοημοσύνη εξακολουθεί να είναι αναξιόπιστη και κοστίζει περισσότερο από ό,τι προσφέρει.
Ο πρόεδρος Τραμπ υποστηρίζει πάντως εδώ και καιρό σθεναρά τη μείωση των επιτοκίων στις ΗΠΑ και την αποδυνάμωση του δολαρίου για την τόνωση της εγχώριας οικονομίας. Εάν επιτύχει, σύμφωνα με τον Φίλιπ Λέιν, επικεφαλής οικονομολόγο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, αυτό όχι μόνο θα ενισχύσει τον πληθωρισμό μακροπρόθεσμα στις ΗΠΑ, αλλά θα βλάψει και την εμπιστοσύνη στο δολάριο παγκοσμίως.
Ο πληθωρισμός γενικά δείχνει σημάδια σταθερότητας γι’ αυτό και οι αγορές και η ίδια η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ μιλούν για μια «προσωρινή» παύση στις μειώσεις των επιτοκίων. Η Fed θα συνεδριάσει ξανά την επόμενη Τετάρτη για να ανακοινώσει πιθανότατα ότι θα διατηρήσει τα επιτόκια στο 3,75%. Η αφήγηση της αγοράς για διατήρηση των επιτοκίων αμετάβλητων κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους σίγουρα ισχύει, δεδομένου ότι τα τελευταία στοιχεία για την ανεργία έδειξαν βελτίωση από 4,6% στο τρέχον 4,4%. Αυτό είναι εξαιρετικά θετικό και σηματοδοτεί μια ισχυρή αγορά εργασίας, ειδικά λαμβάνοντας υπόψη την περίοδο υψηλών επιτοκίων που χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια.
Κατά τη διάρκεια του 2025, η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ μείωσε τα επιτόκια τρεις φορές, όλες στο δεύτερο μισό του έτους, από 4,5% στο τρέχον 3,75%. Τώρα, το 2026, η Fed έχει δείξει, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της, ένα αναμενόμενο επιτόκιο περίπου 3,4% μέχρι το τέλος του έτους. Αυτό σημαίνει ότι θα γίνει μόνο μία μείωση, ενώ η αγορά προεξοφλεί επί του παρόντος δύο, και οι δύο κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Η ανεξαρτησία της Fed
Η προοπτική ο πρόεδρος Τραμπ να αποκτήσει πάντως τον έλεγχο της Fed έχει προκαλέσει ανησυχία και στην Ευρώπη. Οι αποφάσεις της Fed, ως κεντρικής τράπεζας της μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο, έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε ολόκληρο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Κατ’ αρχήν κάποιοι στη Γερμανία ανησυχούν για τα τεράστια αποθέματα χρυσού της Bundesbank -το ένα τρίτο του γερμανικού χρυσού-που είναι αποθηκευμένα στα θησαυροφυλάκια της Fed στη Νέα Υόρκη. Πολλοί πολιτικοί και ειδικοί ζητούν τώρα τον επαναπατρισμό του χρυσού. Υποστηρίζουν ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, για παράδειγμα, εάν προκύψουν ξανά πολιτικές διαφωνίες μεταξύ των κυβερνήσεων των ΗΠΑ και της Γερμανίας, δεν μπορεί να βασιστεί κανείς στην αποδέσμευση του χρυσού, αξίας άνω των 300 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Bundesbank, ωστόσο, έχει μέχρι στιγμής υποβαθμίσει τις ανησυχίες, δηλώνοντας ότι δεν βλέπει ανάγκη για δράση σχετικά με μια πιθανή κατάσχεση του χρυσού από τον Τραμπ.
Οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής ανησυχούν αρκετά ότι η ανάληψη της εξουσίας της Fed από τον Τραμπ θα μπορούσε να έχει συνέπειες για την Ευρώπη. Το «εφιαλτικό σενάριο», σύμφωνα με το Reuters για την ΕΚΤ, είναι ότι η Fed θα μπορούσε να μειώσει τις γραμμές ανταλλαγής ( swap)δολαρίων για την Ευρώπη. Οι γραμμές ανταλλαγής είναι συμφωνίες μεταξύ κεντρικών τραπεζών για να δανείζουν η μία στην άλλη, στα αντίστοιχα νομίσματά τους όταν χρειάζεται.
Το δολάριο παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην ευρωζώνη. Περίπου το ένα πέμπτο των συνολικών χρηματοδοτικών αναγκών των ευρωπαϊκών τραπεζών είναι εκφρασμένο στο αμερικανικό νόμισμα. Σε κανονικές εποχές, οι τράπεζες λαμβάνουν αυτά τα χρήματα από τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ωστόσο, σε περιόδους κρίσης, όπως η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η κρίση του ευρώ ή η πανδημία του κορονοϊού, αυτό το σύστημα αποτύγχανε τακτικά. Στο αποκορύφωμα της πανδημίας του κορωνοϊού, η Fed διοχέτευσε περισσότερα από 400 δισεκατομμύρια δολάρια στην Ευρώπη και σε άλλες οικονομικές περιοχές σε σύντομο χρονικό διάστημα μέσω συναλλαγών swap.
«Η απλή απειλή διακοπής αυτών των γραμμών swap θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για εκβιασμό άλλων χωρών», γράφει η οικονομολόγος και τραπεζική ειδικός Ντόρις Νόιμπεργκερ σε άρθρο της για τον οργανισμό Finanzwende. Επισημαίνει ότι, για παράδειγμα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε ότι «μισεί» τη διάσωση της Ευρώπης. Πριν από χρόνια, οι συντηρητικοί Ρεπουμπλικάνοι επέκριναν την Fed για τη δημιουργία μεγάλων ποσών δολαρίων μέσω swaps για τη διάσωση ξένων χωρών.
Το χειρότερο σενάριο
Στην πραγματικότητα, οι προετοιμασίες για αυτό το χειρότερο σενάριο έχουν ήδη ξεκινήσει. Σύμφωνα με τηλεγράφημα του Reuters, οι εποπτικές αρχές των τραπεζών της ΕΚΤ κάλεσαν αρκετές μεγάλες τράπεζες στην Ευρωζώνη να αξιολογήσουν την ανάγκη τους για δολάρια σε περιόδους έντασης. Ένας ανώτερος τραπεζικός διευθυντής δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων ότι το ίδρυμά του, υπό την εποπτεία της ΕΚΤ, τις τελευταίες εβδομάδες αντιμετώπισε για πρώτη φορά ένα σενάριο στο οποίο οι γραμμές ανταλλαγής της Fed δεν θα ήταν διαθέσιμες.
Με απλά λόγια, οι απειλές του Τραμπ για τη Γροιλανδία, θα είναι φωνές στην «παιδική χαρά», αν η παγκόσμια οικονομία βυθιστεί σε αυτό που ο Ρέι Ντάλιο αποκάλεσε, «πόλεμο κεφαλαίου».
Πηγή: naftemporiki.gr
Διαβάστε επίσης: Στις Βρυξέλλες για επίσκεψη εργασίας η Υφ. Ναυτιλίας