Οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας μια νέα εποχή γεωπολιτικού κινδύνου για τους επενδυτές.
Αυτό μπορεί να μην είναι εύκολα διακριτό κοιτώντας την χρηματιστηριακή αγορά, που σε μεγάλο βαθμό έχει αγνοήσει τα τελευταία γεωπολιτικά σοκ. Την ίδια ώρα όμως οι γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν αναδιαμορφώσει τις συνθήκες που ισχύουν στις αγορές εμπορευμάτων. Από την Ουκρανία έως τη Βενεζουέλα, οι συνεχιζόμενες και οι αναδυόμενες συγκρούσεις έχουν επηρεάσει τα πάντα, από το πετρέλαιο μέχρι τον χρυσό και τον χαλκό.
«Ο γεωπολιτικός κίνδυνος επηρέαζε ανέκαθεν τις τιμές των βασικών προϊόντων, αλλά πλέον λειτουργεί όλο και περισσότερο ως ένας επίμονος παράγοντας τιμολόγησης και όχι ως ένα παροδικό σοκ», σχολιάζουν αναλυτές της Oxford Economics. «Ενώ τα υψηλής έντασης γεγονότα μπορούν να προκαλέσουν απότομες μεταβολές των τιμών, οι αγορές τείνουν πλέον να ενσωματώνουν ένα μόνιμο ασφάλιστρο κινδύνου που αντανακλά τη συνεχή ευθραυστότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας, τον κατακερματισμό του εμπορίου και την εθνικιστική προσέγγιση όσον αφορά τους πόρους».
Με αυτό τον τρόπο, εξηγούν, οι συγκρούσεις γίνονται ένας μόνιμος μηχανισμός τιμολόγησης και όχι μία προσωρινή κατάσταση που καλούνται να παρακολουθούν οι traders.
«Ως αποτέλεσμα, οι γεωπολιτικές παράμετροι ενσωματώνονται πιο συστηματικά στην διαδικασία τιμολόγησης, τις επενδυτικές αποφάσεις και τις στρατηγικές προμηθειών σε πολλές αγορές εμπορευμάτων, αντί να αποτιμώνται μόλις ένα γεγονός εξαφανιστεί από τα πρωτοσέλιδα», αναφέρουν.
Πολλοί traders και αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η νέα εποχή ξεκίνησε για τις αγορές εμπορευμάτων το 2022 με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά, ο κόσμος έχει βιώσει νέες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ Κίνας και Ταϊβάν και, πιο πρόσφατα, την αιφνιδιαστική επιδρομή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα.
Ο χρυσός
Αυτά τα επεισόδια έχουν συνεισφέρει σημαντικά στην εκρηκτική άνοδο του χρυσού καθώς αφενός το πολύτιμο μέταλλο θεωρείται ασφαλές καταφύγιο, αφετέρου επικρατεί η ανησυχία ότι θα δούμε κι άλλες συγκρούσεις μέσα στη δεκαετία.
Η αναζωπύρωση της έντασης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν και ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς έχουν ενισχύσει την κατάσταση του χρυσού ως ασφαλές καταφύγιο που αντισταθμίζει τον κίνδυνο, ενώ παράλληλα έχουν ενισχύσει την τιμή του ασημιού.
«Θα έχουμε μεγάλη γεωπολιτική αβεβαιότητα», εκτιμάει ο Ντέσμοντ Λάχμαν από το think tank American Enterprise Institute. «Όταν βλέπεις αβεβαιότητα, βλέπεις παράλληλα κίνηση στα πολύτιμα μέταλλα ως ένα από τα ασφαλή καταφύγια. Αλλά επιπλέον, αμφισβητείται η αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών ως εταίρου».
Η εξαίρεση
Το πετρέλαιο αποτελεί εξαίρεση σε αυτή τη νέα εποχή, με τις τιμές να υποχωρούν σταθερά, παρόλο που οι γεωπολιτικές δυνάμεις κατευθύνουν τους επενδυτές προς άλλα εμπορεύματα. Το αργό πετρέλαιο υποχώρησε κατά 20% το 2025, με τη σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν που σημειώθηκε το καλοκαίρι να προκαλεί αντανακλαστική και σύντομη αύξηση στην τιμή του μπρεντ.
«Από το 2022 έχουν συμβεί πολλά γεγονότα που απειλούν να διακόψουν τη ροή πετρελαίου, αλλά αυτή η διακοπή δεν έχει υλοποιηθεί», παρατηρεί ο Γκρεγκ Μπρου, ειδικός σε θέματα ενέργειας στο Eurasia Group. «Έτσι, αυτό έχει κάνει την αγορά ακόμη πιο ανεκτική στο ρίσκο. Έχει δημιουργήσει μεγαλύτερο βαθμό ανθεκτικότητας στο ρίσκο, ιδίως όσον αφορά αυτά τα καθημερινά γεγονότα».
Γιατί δεν επηρεάστηκε το πετρέλαιο
Οι τιμές του πετρελαίου μειώνονται κατά κύριο λόγο επειδή η προσφορά αυξάνεται (η παραγωγή των ΗΠΑ συνεχίζει να σημειώνει νέα ρεκόρ, ο ΟΠΕΚ+ έχει αυξήσει την παραγωγή για να ανακτήσει το μερίδιο αγοράς ενώ το πετρέλαιο από χώρες που έχουν υποστεί κυρώσεις όπως η Ρωσία και το Ιράν καταφέρνει να βρίσκει τον δρόμο του προς την αγορά) ενώ η ζήτηση δεν διατηρείται, καθώς οι ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία περιορίζουν ορισμένες επενδύσεις και καθώς οι μεγάλοι αγοραστές ρωσικού πετρελαίου, ιδίως η Ινδία, είναι επιφυλακτικοί ως προς την παράκαμψη των κυρώσεων της Ουάσιγκτον.
Γιατί όμως τα γεωπολιτικά σοκ επηρέασαν ελάχιστα το πετρέλαιο; Οι αγορές πετρελαίου επικεντρώνονται όλο και περισσότερο στα θεμελιώδη μεγέθη, σημειώνει ο Μπρου, που σημαίνει «τη μορφή της ζήτησης, την προσδοκία της προσφοράς και τον βαθμό στον οποίο αυτά τα δύο εξισορροπούνται».
Τα γεωπολιτικά σοκ φέτος απείλησαν μόνο την προσφορά πετρελαίου, αλλά ποτέ δεν την διέκοψαν. Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ισραήλ-Ιράν, για παράδειγμα, υπήρχαν φόβοι ότι το Ισραήλ θα έπληττε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις – το Ιράν είναι ένας από τους 10 κορυφαίους παραγωγούς πετρελαίου παγκοσμίως – και ότι η Τεχεράνη θα έκλεινε το Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ναυτιλίας. Αυτές οι ανησυχίες προκάλεσαν μια σύντομη απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Όταν όμως δεν υλοποιήθηκε κανένα από τα δύο σενάρια, οι τιμές υποχώρησαν εκ νέου.
«Ενώ υπήρξε αύξηση των τιμών κατά τη διάρκεια αυτών των δύο εβδομάδων, δεν υπήρξε καμία φυσική αναστάτωση», λέει χαρακτηριστικά ο Μπρου. «Και μόλις τελείωσε ο πόλεμος, ή φάνηκε να πλησιάζει στο τέλος του, η τιμή του πετρελαίου έπεσε γρήγορα καθώς αυτή η αύξηση του ασφαλίστρου κινδύνου εξαντλήθηκε».
Βέβαια αυτό το φαινόμενο δεν είναι πρωτάκουστο. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν όταν ξεκίνησε ο Πόλεμος του Κόλπου τον Αύγουστο του 1990, αλλά έπεσαν κατακόρυφα όταν οι ΗΠΑ ανάγκασαν τα ιρακινά στρατεύματα να αποχωρήσουν από το Κουβέιτ τον επόμενο Φεβρουάριο. Η διαφορά είναι στην παρούσα φάση έχουν υπάρξει πολλές συγκρούσεις με τις τιμές να συνεχίζουν την πτωτική τους πορεία.
Δεδομένου επομένως ότι υπάρχει πλεόνασμα πετρελαίου, ο Μπρου αναμένει ότι οι τιμές θα μειωθούν κι άλλο, κυμαινόμενες μεταξύ 50 και 60 δολαρίων. Η αγορά αναμένει ότι «η πλεονάζουσα προσφορά θα μειώσει τις τιμές κατά το πρώτο εξάμηνο του επόμενου έτους. Σε αυτό το σημείο, ωστόσο, θα αρχίσει να αποκαθίσταται μια ισορροπία στις αγορές», εξηγεί.
Αυτή η εξέλιξη ίσως να έχει ήδη ξεκινήσει καθώς ο ΟΠΕΚ+ δήλωσε ότι σχεδιάζει να σταματήσει να αυξάνει την παραγωγή του στις αρχές του έτους.
«Σημαντικό βάρος»
Όπως και να΄χει, οι επενδυτές στον τομέα της ενέργειας αναγκάζονται για άλλη μια φορά να λάβουν υπόψη την πιθανότητα να ξεσπάσουν νέες συγκρούσεις που θα επηρεάσουν την αγορά, εξετάζοντας το ενδεχόμενο οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα να αυξήσουν την προσφορά στο μέλλον.
Ο Τζεφ Λε, διευθύνων σύμβουλος της 100 Mile Strategies, συμφωνεί ότι τα εμπορεύματα έχουν εισέλθει σε μια νέα εποχή. Μάλιστα τονίζει την ταχύτητα με την οποία φαίνεται να μεταβάλλεται το τοπίο, επισημαίνοντας την άνοδο των τιμών όχι μόνο των πολύτιμων μετάλλων αλλά και των βιομηχανικών προϊόντων.
«Η άνοδος των βιομηχανικών μετάλλων τον τελευταίο χρόνο, συμπεριλαμβανομένου του χρυσού, σε επίπεδα άνω των 4.000 δολαρίων, αντιπροσωπεύει κέρδη που δεν έχουν παρατηρηθεί εδώ και πάνω από τέσσερις δεκαετίες», αναφέρει μιλώντας στο Business Insider. «Αυτή η άνοδος θα μπορούσε να είναι χαρακτηριστική ενός νέου κεφαλαίου στην αγορά εμπορευμάτων».
Τόσο ο Λε όσο και ο Λάχμαν σημειώνουν την πιθανότητα η δράση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα να δημιουργήσει ένα νέο προηγούμενο στη γεωπολιτική σκακιέρα, τονίζοντας τη σημασία της ως κινητήρια δύναμη για τα βασικά προϊόντα.
«Η κυβέρνηση Τραμπ και οι αυξανόμενες παγκόσμιες εντάσεις φαίνεται να είναι περισσότερο ένα χαρακτηριστικό παρά ένα σφάλμα», αναφέρει ο Λε. «Με τρία ακόμη χρόνια να απομένουν (με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο), είναι πιθανό ο γεωπολιτικός κίνδυνος να μην αποτελεί μόνο μια μόνιμη παράμετρο στην αγορά εμπορευμάτων, αλλά και ένα σημαντικό βάρος για τους επενδυτές».
Πηγή: naftemporiki.gr
Διαβάστε επίσης: Κοντά στα $4.470 ο χρυσός εν αναμονή σημαντικών οικονομικών στοιχείων από τις ΗΠΑ